Wiersz â sposób organizacji tekstu, polegający na powtarzaniu się w nim odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych; przeciwieństwo prozy; utwór o swoistej językowej kompozycji, w której wers (linijka wiersza wyodrębniona intonacyjnie i graficznie) pełni funkcję wierszotwórczą, wykorzystuje środki stylistyczne w funkcji poetyckiej, impresywnej lub ekspresywnej.
Na budowę wiersza składają się:
liczba strof
liczba wersów w strofie
liczba sylab w każdym wersie
rymy (z uwzględnieniem wszystkich cech)
Rodzaje wierszy:
stroficzny â zbudowany z wyraźnie zaznaczonych strof, np. epigramat, fraszka
stychiczny (ciągły) â zbudowany z wersów ciągłych, bez podziału na strofy, np. Pan T.
biały â bezrymowy
sylabiczny
jednakowa liczba sylab w każdym wersie
stały akcent (na drugiej sylabie od końca) przed średniówką i w wyrazach kończących wers
średniówka w wersach dłuższych niż ośmiozgłoskowe
regularne rymy żeńskie
sylabotoniczny
bardziej zrytmizowany niż wiersz sylabiczny
jednakowa liczba sylab w wersie
jednakowa liczba sylab akcentowanych w wersie i ich stałe miejsca
toniczny
wolny (intonacyjny, zdaniowy);
rym tworzą powtarzające się wersy
długość wersów nie jest jednakowa
intonacja wierszowa zamiast składniowej (stąd często stosowana przerzutnia
fazy intonacyjne pokrywają się ze składniowymi)
często rezygnacja z podziału na strofy (wiersze wolne często są wierszami stychicznymi)
nie jest też wymogiem stosowanie rymów (stąd też są to najczęściej wiersze bezrymowe â białe)
poezja współczesna wykorzystuje najczęściej wiersz wolny
nieregularny â utwór rytmicznie rozmaity; najważniejszą cecha kompozycji jest jej nieregularność, stosowana w celu zaskoczenia odbiorcy