Encyklopedia w MarkpolReklama:Tramwaj - szynowy pojazd służący do transportu miejskiego, poruszający w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Obecnie tramwaje napędzane są silnikami elektrycznymi zasilanymi z sieci trakcyjnej. Dawniej używano również tramwajów konnych i napędzanych silnikiem parowym lub spalinowym, jak również systemów z napędem stacjonarnym (San Francisco) lub wagonów akumulatorowych. HistoriaPowstanie sieci tramwajowychNa świeciePierwszy tramwaj pojawił się w Nowym Jorku w 1832. Był wzorowany na dość powszechnych już w tych czasach kolejach konnych używanych w przemyśle. Od lat 60. XIX w. tramwaje rozpowszechniły się w Europie, w tym czasie też we Francji pojawiły się pierwsze tramwaje parowe (napędzane parowozem skrzynkowym). Pierwszy eksperymentalny tramwaj elektryczny skonstruowany przez Wernera Siemensa uruchomiono w GroĂ-Lichterfelde (obecnie dzielnica Berlina) w 1881, zaś do wybuchu I wojny światowej prawie wszystkie sieci tramwajowe zelektryfikowano.W Belgii powstała sieć tramwajów regionalnych obejmujących cały kraj. W Niemczech tramwaje stały się bardzo popularne (w 1936 r. przewiozły 2,6 mld pasażerów), również wiele małych miast zbudowało tramwaj, który stanowił symbol wielkomiejskiego statusu. W Wlk. Brytanii powstawały tramwaje piętrowe, do dziś jeżdżące jedynie w uzdrowisku Blackpool. Do końca II wojny światowej w USA istniała rozbudowana sieć tramwajów podmiejskich i miejskich umożliwiająca przejazd tramwajami ogromnych odleglości np: z Nowego Jorku do Bostonu. Już w latach trzydziestych dawała się odczuć konkurencja autobusów i indywidualnej komunikacji, czemu przejściowo zaradzono wprowadzając awangardowe całkowicie elektryczne i wyposażone w hamulec szynowy wagony jednokierunkowe typu PCC (stanowią one wzorzec większości wagonów używanych obecnie w Polsce). W PolsceW Polsce pierwszą linię tramwaju konnego uruchomiono w 1866 w Warszawie, służyła do komunikacji między dworcami kolejowymi. Na terenie obecnej Polski tramwaje elektryczne po raz pierwszy pojawiły się na ulicach Wrocławia w 1894, następnie w 1895 w Bielsku-Białej i Elblągu, 1896 w Bydgoszczy i Gdańsku, 1897 w Poznaniu i Szczecinie, w 1898 w aglomeracji górnośląskiej, Łodzi, Grudziądzu i Wałbrzychu, a w 1899 w Toruniu i Gorzowie. W 1911 roku oddano do użytku linię tramwajową w Cieszynie (zlikwidowana w roku 1921 po podziale miasta między Polskę i Czechosłowację) oraz w Tarnowie - linia ta funkcjonowała do roku 1942. Najnowsza sieć tramwajowa powstała w Częstochowie w 1959.Faza likwidacji tramwajówNa świeciePo II Wojnie Światowej, w latach czterdziestych i pięćdziesiątych w USA rozpoczęła się masowa likwidowacja linii tramwajowych. Było to spowodowane z jednej strony gwałtownym wzrostem zamożności i relatywnym spadkiem cen samochodów osobowych, które zmniejszyły drastycznie zapotrzebowanie na lokalny transport publiczny, a z drugiej strony błędną polityką transportową wielu miast i stanów, których władze uznały utrzymywanie transportu tramwajowego za przeżytek. W wielkich miastach transport tramwajowy, jak zajmujący zbyt wiele miejsca i blokujący ruch innych pojazdów został zastąpiony metrem i liniami autobusowymi. Do upadku systemu tramwajowego przyczyniła się ponadto firma General Motors. Korporacja ta powołała do życia spółkę o nazwie "National City Lines", co w wolnym tłumaczeniu oznacza: "Narodowe Linie Miejskie". Celem tej spółki było wykupienie wszystkich linii tramwajowych w USA i zastąpienie ich autobusami. Nie zawsze przejmowanie spółek tramwajowych było przeprowadzane zgodnie z prawem. W roku 1949 firmie General Motors udowodniono "spisek antytramwajowy" i ukarano grzywną w wysokości 5000 dolarów, co jest nieznaczną kwotą w stosunku do zniszczeń infrastruktury transportu publicznego jakich dokonało GM. Na zachodzie Europy również zlikwidowano wiele sieci i linii tramwaju, w tym wszystkie w Danii, prawie wszystkie w Wlk. Brytanii, Francji i Hiszpanii i około połowy w Niemczech, Austrii i we Włoszech. Likwidacja tramwajów często wywoływała duże kontrowersje. W Szwajcarii natomiast znaczna większość sieci tramwajów pozostała nienaruszona.W PolsceSystemy tramwajowe w wielu miastach Polski były likwidowane w latach 60-tych z bardzo błahych powodów, takich jak rzekoma nierentowność czy przestarzała sieć trakcyjna i tabor, jednak skala zjawiska była znacznie mniejsza niż w krajach zachodnich. W tym czasie zlikwidowane systemy i linie tramwajowe w następujacych miastach:Odrodzenie tramwajuObecnie (od lat 80. XX wieku) wiele miast na świecie powraca do systemu komunikacji zawierajacego tramwaje, jako środek komunikacji wydajniejszy, tańszy w eksploatacji a także bardziej ekologiczny niż autobus. Przewaga metra i szybkiej kolei miejskiej nad tramwajem zmalała wraz ze wprowadzeniem techniki tramwajów niskopodłogowych. Prowadzenie nowoczesnego tramwaju pośród strefy pieszej nie stanowi zwykle utrudnienia, a często wzmacnia atrakcyjność centum miasta.Przykłady miast, w których przywrócono tramwajeWspółczesne sieci tramwajowe w PolsceObecnie w Polsce tramwaje jeżdżą w następujących ośrodkach miejskich (o ile nie zaznaczono inaczej, tor 1435 mm:Dane techniczneTramwaje elektryczne posiadają prześwit toru od 760 mm (np. niegdyś w okręgu katowickim 785 mm) do 1524 mm (kraje byłego ZSRR), najczęściej jednak 1435 mm. Szerokość pudła wagonu (skrajnia taboru) wynosi 2100-2650 mm, a długość od 8 do około 40 m (w przypadku wagonów wieloczłonowych), zaś najdłuższych pociągów tramwajowych 80 m i więcej. Średnia prędkość tradycyjnego tramwaju w ruchu miejskim wynosi około 19 km/h, jednak współczesne tramwaje osiągają prędkość maksymalną rzędu 100 km/h, a w systemie tramwaju szybkiego osiąga się średnia prędkość 27 km/h.Współcześnie do zaopatrywania pojazdów w elektryczność stosuje się przede wszystkim napowietrzną sieć trakcyjną zasilaną prądem stałym o napięciu 600-800 V. Odbierak prądu w formie jedno- lub dwuramiennego pantografu, dawniejsze odbieraki pałąkowe i typu lira wyszły prawie całkiem z użycia. Niektóre nowe sieci tramwaju w miastach francuskich korzystają z prowadzonej w kanale w jezdni trzeciej szyny. Ze względu na ograniczenie skrajni taboru na łukach torów konieczne jest budowanie wagonów zwężających się ku końcom. Klasyfikacja tramwajówZalety i wady tramwajów(w porównaniu z innymi środkami miejskiego transportu publicznego)Zobacz też:Odnośniki zewnętrzne[http://www.tramwajewcieszynie.prv.pl/ Tramwaje w Cieszynie 1911-1921] [http://www.cyf-kr.edu.pl/lodzkietramwaje/ Łódzkie tramwaje - wczoraj i dziś] [http://www.transportszynowy.prv.pl/ Transport Szynowy - Tramwaje i kolej - opisy taboru, infrastruktury ,itp.] [http://www.tramwaje.bahn.prv.pl/ Tramwaje i BAHN - tram. w Polsce, a głównie o tramwajach w GOP-ie]Chcesz wypromować swoją stronę w internecie?? - nie zwlekaj pozycjonowanie w Luman.biz to rozsądny wybór |
|