Saksofon â instrumentdętydrewniany z grupy aerofonów stroikowych. Zawdzięcza to swojej budowie i stroikowi. Posiada szereg odmian różniących się wielkością i zakresem dźwięków. Najczęściej stosowanymi odmianami saksofonów są:
Saksofon sopranowy - zazwyczaj w kształcie prostej rury. Strój B. Brzmienie delikatne i słodkie.
Saksofon altowy - w kształcie odwróconej litery S. Stosunkowo mały i lekki. Strój Es. Bogate i ciepłe brzmienie.
Saksofon tenorowy - w kształcie odwróconej litery S. średniej wielkości lecz ciągle dość łatwy w użyciu. Strój B. czyste, wyraziste i nieco rzewne brzmienie.
Saksofon barytonowy - w kształcie odwróconej litery S z zawinięciem w górnej części. Dużych rozmiarów. Strój Es. Głębokie nieco chropowate brzmienie.
Do rzadziej używanych odmian saksofonu należą:
Saksofon sopraninowy - w kształcie prostej rury. Brzmienie wysokie i piskliwe.
Saksofon basowy - w kształcie odwróconej litery S z dodatkowymi zawinięciami. Bardzo dużych rozmiarów. Bardzo głębokie i chropowate brzmienie.
Saksofon kontrabasowy - w kształcie odwróconej litery S z dodatkowymi zawinięciami. Bardzo dużych rozmiarów. Ciężki do tego stopnia, że w czasie gry ustawiany na stojaku. Bardzo niskie, głębokie i chropowate brzmienie.
Saksofon w przeciwieństwie do większości innych instrumentów nie ma swojego, archaicznego poprzednika. Został wynaleziony od razu w swym praktycznie niezmienionym kształcie. Saksofon został wynaleziony w roku 1840 przez belgijskiego wytwórcę instrumentów Adolpha Saxa i opatentowany w 1846. Już w cztery lata później w 1844 Saksofon użyty jest po raz pierwszy jako instrument koncertowy. Hector Berlioz wprowadza saksofon do swego dzieła chóralnego Chant Sacre. W grudniu tego samego roku zostaje pierwszy raz umieszczony w składzie orkiestry symfonicznej w operze Ostatni król JudeiGeorgesa Kastnera. W 1845 pierwszy raz i to z wielkim powodzeniem zostaje użyty w orkiestrze marszowej. W 1858 Adolphe Sax zostaje pierwszym profesorem gry na saksofonie w konserwatorium paryskim. Gdy Sax umiera w 1894 istnieje już spora literatura muzyczna na saksofon:
1845 - Georges Kastner - Variations Faciles et Brillante na saksofon solo i Sextour na 2 sopranowe, altowy, basowy i kontrabasowy.
1862 - Jules Demerssemann- Fantaisie sur un Theme Originale na saksofon altowy.
a także później:
1903 - Symphonia DomesticaRicharda Strausa zawiera partie na saksofony sopranowy, altowy, barytonowy i basowy. (Współczesne partytury określają je jako partie na "instrumenty o stroju B and Es")
1904 - premiera Elise HallChoral Varie w Copley Hall, Boston. Utwór z wykorzystaniem saksofonów.
1923 - George GershwinRhapsody in Blue (Błękitna rapsodia). W składzie orkiestry trzy saksofony - 2 altowe i 1 tenorowy.
1928 - Anton Webern Kwartet na klarnet, saksofon, skrzypce i fortepian.
Do najsłynniejszych saksofonistów grających muzykę klasyczną, którzy przyczynili się do powstania wielu utworów na ten instrument zalicza się Marcela Mule oraz Sigurda Raschera.
Obecnie koncertujący saksofoniści klasyczni światowej sławy:
Pekka Savijoki
i inni.
Saksofon nie jest często spotykany w orkiestrze symfonicznej.
Powstało natomiast wiele utworów na ten instrument solo (z akompaniamentem) jak również na kwartet saksofonowy.
Choć saksofon znalazł pewne użycie w muzyce poważnej to jego najszerszym polem zastosowania stał się jazz. Począwszy do czasów ragtime, dixiland i swing, a w szczególności w modern jazz stał się instrumentem wiodącym, wręcz symbolem jazzu. Do wielkich saksofonistów jazzowych należeli:
Jan Ptaszyn Wróblewski
W rocku saksofon znalazł ograniczone zastosowanie. Istnieją, co prawda grupy, które miały saksofon w stałym składzie np. Supertramp, The Soft Mashine, Caravan, Gong, Chicago, Frank Zappa, Van der Graaf Generator i inne, lecz nie mieszczą się one w głównym nurcie tego gatunku muzyki. Także i inne grupy sporadycznie wykorzystywały saksofon jako dodatkowy instrument. Najsłynniejsze partie na saksofon w muzyce rockowej pochodzą z albumów Dark Side of the Moon i Wish You Where Here (utwór Shine On You Crazy Diamond) grupy Pink Floyd oraz z piosenki Gerry'ego Rafferty'egoBaker Street.