Runy (alfabet runiczny) - alfabet używany do zapisu przez ludy germańskie (tzw alfabet Futhark) i celtyckie. Niekiedy nazwę "runy" odnosi się także do systemów piśmienniczych stosowanych przez ludy tureckie (tzw. alfabet Orkhon) oraz Madziarów (Węgrów) (tzw. SzĂŠkely RovĂĄsĂrĂĄs). Używany również w obrzędach magicznych. Słowo
run
oznacza 'tajemnicę, sekret'.
Według wierzeń nordyckich runy podarował ludziom bógOdyn. Najprawdopodobniej alfabet ten został zapożyczony od ludów północnej Italii (alfabet alpejski). Niektórzy badacze zwracają uwagę na jego powiązania z alfabetem hebrajskim czy fenickim.
Runy były używane do zapisu krótkich inskrypcji w drewnie, metalu czy na kamieniach (tzw. kamienie runiczne). Kształt liter tego alfabetu (głównie proste linie, mało łuków) ułatwiał zapis na takich powierzchniach.
Choc runy są prawdopodobnie duzo starsze, najstarsze znane zapisy runiczne pochodzą z 200 r. Są one zresztą bardzo krótkie i trudne do przetłumaczenia. Do ok. 650 r. stosowano tzw. starszy futhark (zwany tak od pierwszych sześciu run: F - U - Ă - A - R - K â zobacz rycinę obok), liczący 24 znaki. Później alfabet runiczny zaczął się różnicować: w Norwegii i Szkocji używano futharku z 16 lub 18 runami, natomiast w Anglii rozwinął się futhark z 28 runami. Runami zapisywano głównie języki germańskie, choć odnaleziono kilka zapisów w łacinie. Przestano ich używać około roku 1000, poza jedynie Skandynawią, gdzie przetrwały jeszcze kilka wieków. Ale i tam wyparł je wreszcie alfabet łaciński.
----
Runy to również nazwa dawnych ludowych pieśni fińskich i karelskich o treści mitycznej. Z runów składa się fiński epos narodowy Kalewala.