Przyspieszenie - wektorowa wielkość fizyczna wyrażająca zmianę prędkości w czasie.
Przyspieszenie definiuje się jako pochodną prędkości po czasie (jest to miara zmienności prędkości). Przyspieszenie jest wielkością wektorową, gdzie wartość tego wektora jest równa wartości pochodnej prędkości względem czasu w danej chwili.
Jeżeli mamy dany wektor określający współrzędne punktu i wektor określający prędkość tego punktu, to przyspieszenie tego punktu obliczamy w następujący sposób:
:
Jednostka przyspieszenia w układzie SI to metr na sekundę do kwadratu.
Przyspieszenie w układzie odniesienia związanym z torem ruchu
W układzie odniesienia związanym z torem ruchu całkowite przyspieszenie rozbijamy na dwie składowe: przyspieszenie dośrodkowe (normalne) i przyspieszenie styczne.
Przyspieszenie dośrodkowe
Jest to składowa przyspieszenia prostopadła do toru ruchu. Reprezentuje tą część przyspieszenia która wpływa na kształt toru. Jeżeli prędkość chwilową, styczną do toru ruchu, oznaczymy jako , a promień chwilowego zakrzywienia toru ruchu wynosi , to wartość przyspieszenia dośrodkowego ciała jest równa:
:
Przyspieszenie styczne
Jest to składowa przyspieszenia wpływająca na prędkość ciała styczną do toru ruchu. Stosując oznaczenie dla wartości prędkości chwilowej i oznaczenie dla drogi pokonanej przez ciało, przyspieszenie styczne obliczamy następująco:
:
Związek między przyspieszeniami stycznym i normalnym, a przyspieszeniem w prostokątnym układzie odniesienia jest następujący:
:
Przyspieszenie kątowe
Występuje w ruchu obrotowym - jest wektorem leżącym na osi obrotu i skierowanym zgodnie z regułą śruby prawoskrętnej. Jeśli współrzędną kątową ciała określa kąt , a wartość prędkości kątowej oznaczymy jako , to wartość przyspieszenia kątowego wynosi:
:
Jednostka przyspieszenia kątowego w układzie SI to jeden przez sekundę do kwadratu.
Pomiar
Do pomiaru służy przyspieszeniomierz nazywany także akceleromierz, akcelerometr.