Numizmatyka - jedna z nauk pomocniczych historii. Zajmuje się badaniem monet, banknotów i innych znaków pieniężnych pod względem historycznym, estetycznym, a także technicznym. Pochodzenie słowa numizmatyka nie jest do końca jasne - nie wiadomo, czy pochodzi od łacińskiegonummus, czy też od greckiegonomisma.
Podstawowe terminy numizmatyczne, to:
numizmat, numizmata - okaz numizmatyczny (np. moneta)
numizmatyk - osoba zajmująca się numizmatyką
terminy szczególnie przydatne w numizmatyce średniowiecznej:
gatunek monety - zwykle obejmuje numizmaty o tych samych, bądź podobnych cechach metrologicznych - wadze, próbie (np. denar, grosz, talar, drachma)
typ monety - obejmuje numizmaty opatrzone tym samym wyobrażeniem, z reguły zamyka się w jednej emisji
odmiany monety - istnieją w obrębie typów, obejmują monety wybite tą samą parą stempli
próba - zawartość czystego kruszcu w monecie
renovatio monetae - stosowana już we wczesnym średniowieczu wymiana monety na nową na warunkach korzystnych dla pana menniczego
pan menniczy - nadawca emisji
Czasopisma
A) O zasięgu ogólnopolskim
[http://www.ptn.pl/htm/biuletyn.htm Biuletyn Numizmatyczny], organ [http://www.ptn.pl Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego]
[http://monety.banknoty.pl/pn/ Przegląd Numizmatyczny], organ Stowarzyszenia Numizmatyków Profesjonalnych
Wiadomości Numizmatyczne, organ Komisji Numizmatycznej Komitetu Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk
B) Lokalne czasopisma numizmatyczne
Gdańskie Zapiski Numizmatyczne, wyd. O/Gdańsk PTN
Lubelskie Wiadomości Numizmatyczne, wyd. Lubelski Klub Kolekcjonerów i O/Lublin PTN
Śląskie Zapiski Numizmatyczne, wyd. O/Katowice PTN
Wybrane opracowania o charakterze monograficznym
Gumowski M, Dzieje mennicy krakowskiej
Gumowski M., Dzieje mennicy toruńskiej
Gumowski M. Mennica Gdańska
Kiersnowski R., Pieniądz kruszcowy w Polsce wczesnośredniowiecznej
Kiersnowski R., Moneta w kulturze wieków średnich
Kiersnowski R, Wstęp do numizmatyki polskiej wieków średnich
Opozda T, Mennica łobżenicka
Reyman J. Mennica olkuska
Suchodolski S., Mennictwo polskie w X i XI wieku
Godne polecenie są również następujące materiały konferencyjne
IX Ogólnopolska Sesja Numizmatyczna w Nowej Soli. Fałszerstwa i naśladownictwa. Swego rodzaju mała monografia tematu.
III Międzynarodowa Konferencja Numizmatyczna w Supraślu - Wspólnota dziejów. Mennice od Morza Czarnego do Morza Bałtyckiego, Aktualny stan badań na mennictwem środkowoeuropejskim
Publikacje źródłowe
Sadowski, Rozprawy o pieniądzu w Polsce I połowy XVII wieku
Zagórski I. Monety dawnej Polski (teksty)
Prezesi Polskiego Towarzystwa Archeologicznego i Numizmatycznego
Stanisław Suchodolski
Lech Kokociński
Prezesi Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego, od 1991