Narkotyk to potoczne określenie niektórych substancji psychotropowych. Ze względu na potoczność tego słowa, różnice kulturowe, poglądy poszczególnych osób, stan prawny itp. nie ma jednoznacznej definicji, ale zwykle obejmuje ona:
wszystkie substancje psychotropowe, które aktualnie są nielegalne (tzw. "policyjna definicja narkotyku")
substancje przyjmowane przez niektóre tylko grupy społeczne w celu czasowej zmiany nastroju, przy czym nie są to substancje powszechnie akceptowane w społeczeństwie
Rodzaje narkotyków
stymulanty (speedy) - substancje pobudzające fizycznie lub umysłowo, substancje o działaniu euforycznym lub zwiększające (czasowo) możliwości kondycyjne lub intelektualne, a także obniżające próg zahamowań - np. kokaina, amfetamina, kofeina;
psychodeliki (halucynogeny) - substancje powodujące halucynacje, wywołujące złudzenia wzrokowe i słuchowe, uwydatniające wyobraźnię - np. grzyby halucynogenne, marihuana, niektóre zioła (np. bieluń, piołun), syntetyczne substancje jak LSD, PCP, DXM, 2C-I, 5-MeO-AMT.
Powyższy wykaz jest tylko pobieżny, ponieważ szereg narkotyków posiada działanie łączone.
Społeczne aspekty narkotyków
Istnieje szereg substancji przyjmowanych przez ludzi, które de facto są narkotykami, jednak za przyzwoleniem społecznym nie są one uważane za narkotyki. W różnych kulturach podział ten wygląda odmiennie. Polska należy do kręgu kulturowego, w którym narkotykami nie są następujące substancje (i produkty je zawierające):
nikotyna zawarta w tytoniu
Ponadto wiele substancji narkotycznych jest syntetyzowanych przez organizm ludzki, co jest zupełnie naturalnym zjawiskiem. Substancjami o takim działaniu są niektóre hormony.
Handel narkotykami, zwykle zabroniony, jest typową działalnością przestępczą w naszej kulturze. Odgrywa też nieprzeciętną rolę w prowadzeniu wojen lokalnych jak np. w Afganistanie przeciwko interwencji sowieckiej. Dostawy broni CIA dla powstańców afgańskich były opłacane przez nich przy pomocy opium. To doprowadziło do takiego rozwoju uprawy opium, że Afganistan stał się największym światowym producentem opium.
Szczególną rolę odegrało opium w wojnach przeciwko Chinom w XIX wieku tzw. wojny opiumowe.
W Polsce zarówno import, produkcja, pośrednictwo w sprzedaży, jak i samo posiadanie zdecydowanej większości narkotyków jest nielegalne, zgodnie z ustawą z dnia 24 kwietnia 1997 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity z dnia 22 stycznia 2003 r. Dziennik Ustaw Nr 24 z 2003 r. , pozycja 198).