Lipidy to termin, który na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat zmieniał znaczenie. Obecnie w biochemii przyjmuje się, że jest to ogólna nazwa wszystkich związków zawierających kwasy tłuszczowe, łącznie z nimi samymi. Niegdyś terminem tym określano tylke te związki zawierające kwasy tłuszczowe, które wykazywały własności amfifilowe.
Lipidy występują powszechnie w organizmach zwierzęcych i roślinnych i pełnią tam najrozmaitsze funkcje. Współcześnie dzieli się je na:
kwasy tłuszczowe - które w stanie wolnym nie występują w organizmach żywych, ale może je otrzymać w wyniku rozkładu lipidów naturalnych
prostaglanydyny - obecne we krwi i będącą podstawowym związkiem odpowiedzialnym za jej krzepnięcie.
mydła - czyli sztucznie otrzymywane estry kwasów tłuszczowych i metali alkalicznych.
glicerydy - czyli estry kwasów tłuszczowych i gliceryny. Glicerydy dzieli się jeszcze na:
glicerydy neutralne - mono-, di- i triglicerydy. Te ostatnie mają też ogólną nazwę tłuszczy - glicerydy neutralne pełnią w organizmie rolę transporterów i zasobników energii.
Proste lipidy nie-glicerynowe, które dalej dzielą się na:
sfingolipidy - bedące estrami glikolowymi i zawierającymi jeden kwas tłuszczowy i jedną resztę fosforylową - pełnią one ważną rolę w komórkach nerwowych i stanowią aż 25% masy wszystkich lipidów występujących w organizmach zwierzęcych
Steroidy - będące połączeniem cholesterolu i kwasów tłuszczowych. Są one także wbudowane w błony komórkowe i pełnią tam rolę kontrolerów przepuszczalności tych błon. Niektóre sztucznie syntezowane steroidy mają też działanie silne bakteriobójcze i pobudzające (np: kortyzon)
lipoproteiny bardzo małej gęstości (VLDL), które transportują tłuszcze i inne glicerydy z wątroby do tkanek tłuszczowych
lipoproteiny małej gęstości (LDL), które rozprowadzają po organizmie cholesterol i inne steroidy - LDL zwany jest także czasem "złym cholesterolem".
lipoproteiny wysokiej gęstości (HDL), które usuwają nadmiar cholesterolu i inne steroidów ze wszystkich tkanek do wątroby - HDL zwany jest także czasem "dobrym cholesterolem".
Przykłady struktur lipidów:
Fosfogliceryd o własnościach amfifilowych, będący podstawowym składnikiem błon komórkowych
Przykład estru kw. tłuszczowego i cholesterolu
obecnego często w błonach komórkowych.