Encyklopedia w MarkpolReklama:Katolicyzm (z gr. καθολικος, katholikos - powszechny) - tre nauczania Kocioa katolickiego, cao przyjtych w nim zasad odnoszcych si do wiary, moralnoci, ycia religijnego i funkcjonowania Kocioa, a take sam Koci katolicki jako spoeczno widzialna. Do pojcia katolicyzmu naley zatem i doktryna, i ksztat spoeczno-organizacyjny oraz historia Kocioa katolickiego; cechy zewntrzne spoecznoci katolickiej to w szczeglnoci: podleganie wiernych w sferze religijnej wadzy papiea, biskupa Rzymu i biskupw; istnienie wydzielonego stanu duchownego oraz wielu wsplnot zakonnych i ruchw religijnych; organizacyjny podzia na diecezje i parafie; bogata obrzdowo; praktyczne ycie kocielne jest regulowane przez prawo kanoniczne. Sam termin „katolicyzm” jest nowoytny, powsta z przymiotnika przez analogi do sowa „protestantyzm”. Katolicyzm to jedno z gwnych wyzna chrzecijaskich. Gwne prawdy wiaryCo do rde wiaryWiara polega na tym, e zaufawszy Bogu z pomoc aski czowiek przyjmuje rozumem prawdziwo Objawienia i stara si postpowa zgodnie z wiar, jest wierny wiernemu Bogu. Objawienie Boe, przekazane ludziom w historii Izraela i w osobie Jezusa Chrystusa, a goszone przez apostow, jest przekazywane dalej w spoecznoci wiernych, czyli Kociele, jako Tradycja; jej gwnym zapisem jest Biblia czyli Pismo wite (ktrego kanon zosta ustalony przez Koci), ale w skad Tradycji wchodzi te nauczanie ustne oraz instytucje; objanianie Biblii dokonuje si wic w kontekcie wiary Kocioa. Istnieje zatem pewien stay „depozyt wiary”. Tradycja jest przez Koci interpretowana pod natchnieniem Ducha witego, a nastpnie przekazywana w formie dogmatw ogaszanych przez sobory i papiea (Magisterium, czyli Urzd Nauczycielski Kocioa), poniewa biskupi s uznawani za nastpcw apostow (sukcesja apostolska przekazywana przez sakrament wice), papiee za — za nastpcw stojcego na czele apostow w. Piotra; z tego tytuu przypisuje si im wadz w Kociele i nieomylno (ktra nie obejmuje codziennego nauczania, lecz proklamowanie stwierdze biblijnych i nalecych do wiary Kocioa, a wyjtkowo ogaszanie formu dogmatycznych). Oficjalne nauczanie Kocioa moe by uroczyste (ogaszanie dogmatw) i zwyczajne (stae goszenie treci Objawienia). Odrzucenie prawd biblijnych i tak ustalonych zasad wiary wyklucza z Kocioa. Prawdy wiary mog by i s przedstawiane nie tylko w jzyku biblijnym, lecz rwnie przy pomocy poj filozoficznych.Co do Boga i osoby ChrystusaW tej sprawie tre wiary gwnych wyzna chrzecijaskich jest zasadniczo jednolita; midzy katolicyzmem i prawosawiem istnieje rozbieno w kwestii pochodzenia Ducha witego (problem Filioque); natomiast oba wyznania przeciwstawiaj si pogldom czci protestantw akcentujcych raczej czowieczestwo ni bosko Jezusa, i przyznaj szczeglne miejsce Marii, uznanej za Matk Bo (tytu Bogarodzicy) i Matk ludzi, wierzc w jej dziewictwo i Wniebowzicie (k. take w Niepokalane Poczcie).Co do sytuacji i przeznaczenia czowiekaKoci katolicki naucza, e ludzie obcieni s grzechem pierworodnym, s skonni do zego mimo znajomoci dobra i ulegaj pokusom szatana; do zbawienia potrzebuj aski, na ktr s zobowizani odpowiedzie przez wiar i dobre czyny; poznanie istnienia Boga i moralnego prawa naturalnego s, mimo ludzkiej grzesznoci, dostpne rozumowi ludzkiemu nawet bez znajomoci Objawienia; oznacza to, e ludzie odpowiadaj za swoje czyny i cho kada osoba ludzka kochana jest przez Boga i przeznaczona do zbawienia, moe je przez grzech utraci; bezporednio po mierci ludzi czeka sd, w wyniku ktrego znajd si w z Bogiem w niebie, w czycu (jego istnienie uwaane jest za dogmat tylko w katolicyzmie) lub jako potpieni w piekle.Co do KocioaKoci katolicki utrzymuje, i jako Koci Chrystusowy zachowuje i gosi pen prawd chrzecijask, z czego wynika, e przynaleno do niego jest waciw drog do Boga, cho uznaje rwnie, e chrzecijanie-niekatolicy oraz inni ludzie prowadzcy uczciwe ycie mog by zbawieni (jednak dziki Chrystusowi, a nie swojej religii). Koci jest zasadniczo rzeczywistoci duchow, obejmujc nie tylko ludzi na ziemi (Koci pielgrzymujcy), lecz i zbawionych (Koci triumfujcy), ale na ziemi ma jednak charakter widzialnej i zorganizowanej wsplnoty wierzcych, witej jako Ciao Chrystusa, ale zoonej z grzesznikw. Do Kocioa katolickiego nale wszyscy ochrzczeni w nim i przyjmujcy jego wiar (inni mog by do Kocioa w pewien sposb przyporzdkowani); wszystkich wiernych dotycz te zadania Kocioa, gdy istnieje powszechna odpowiedzialno za Koci (dlatego bdem jest potoczne utosamianie Kocioa z hierarchi). Niektrzy wierni s powoani do specjalnych zada (posug) w Kociele jako duchowni (biskupi, kapani, diakoni), zwaszcza w sferze udzielania sakramentw i oficjalnego nauczania, oprcz tego istnieje odrbne powoanie zakonne do ycia doskonalszego; wadza w Kociele naley do kolegium biskupw z papieem jako gow, a lokalnie do biskupa diecezjalnego.Co do ycia religijnegoGwnym zadaniem Kocioa jest goszenie Chrystusa wiatu i udzielanie sakramentw, widzialnych znakw niewidzialnej aski Boej, czerpicych sw moc z Chrystusa; jest ich 7: chrzest, bierzmowanie, eucharystia, pokuta (ze spowiedzi), sakrament chorych (namaszczenie chorych), kapastwo, maestwo; w kulcie katolickim gwne miejsce zajmuje msza (wierni s obowizani uczestniczy w mszy niedzielnej) i liturgia pozostaych sakramentw; inne formy to brewiarz i rozmaite naboestwa (np. obrzdy pogrzebu, raniec, procesje, pielgrzymki); w roku kocielnym gwnymi witami s Boe Narodzenie, Wielkanoc i Zesanie Ducha witego; rozwinity jest kult witych, widzianych jako wzory dla yjcych i ci, ktrzy si modl za nich w niebie. Obok wsplnotowego ycia religijnego niemniej wana jest osobista pobono, wierni powinni szuka wizi z Bogiem wyraajcej si w modlitwie i kontemplacji.Co do liturgiiJedn z podstawowych paszczyzn ycia Kocioa jest liturgia. Dzieli si ona na dwie lub trzy czci:Co do zasad moralnychWiara katolicka gosi, e Bg stawia ludziom wysokie wymagania, wskazuje im drog do witoci, co oznacza tendencj do maksymalizmu w wymaganiach. Cho czowiek yje we wsplnocie, etyka ma zasadniczo charakter indywidualny, ycie moralne kierowane jest przez jednostkowe sumienie, rozum i wol, odpowiedzialno ma charakter osobisty. Polemizujc z popularnymi w obecnej kulturze opiniami katolicy twierdz, e zasady moralne maj charakter obiektywny - prawo Boe i naturalne jest niezmienne. Ma ono charakter pozytywny (przykazanie mioci bliniego, a wic mioci w maestwie, rodzinie, w spoecznoci); konsekwencj wymaga jest potpienie grzechw przeciw prawu mioci (jak w negatywnym wyliczeniu „nie zabijaj, nie cudzo, nie kradnij” z Dekalogu); podane i niepodane postawy moralne s czsto przedstawiane za pomoc terminologii cnt i wad zaczerpnitej ze staroytnej filozofii. Zasady moralne obowizuj tak w sferze osobistej, jak politycznej i gospodarczej (spoeczna nauka Kocioa), Koci katolicki uwaa wic, e moe ocenia zarwno jednostki, jak ustroje, prawa i wadze pod ktem wiernoci zasadom moralnym; potpia w szczeglnoci zabijanie, przy czym jako zabijanie rozumie rwnie przerywanie ciy i eutanazj (natomiast tradycyjna nauka Kocioa dopuszcza w razie koniecznoci prowadzenie wojny i karanie mierci), potpia rwnie pozbawianie wasnoci, zniewolenie, szeroko rozumian "deprawacj seksualn", rozbijanie rodzin przez zdrady i rozwody (cho moe zaj niewano maestwa).BibliografiaChcesz wypromowa swoj stron w internecie?? - nie zwlekaj pozycjonowanie w Luman.biz to rozsdny wybr |
|