wolnego obrotu kapitałem oraz środkami produkcji
Nazwa kapitalizm jest często używana dla określenia systemu
społecznego, gospodarczego i politycznego występującego w krajach zachodnich.
Nigdzie na świecie nie ma systemu w pełni kapitalistycznego.
Kapitalizm jest ograniczany m.in. przez:
władzę biurokracji
Kapitalizm zależy od rozwiniętego systemu finansowego.
Najważniejsze instytucje finansowe w systemie kapitalistycznym to banki i giełdy.
Kapitalizm wymaga stabilnego pieniądza.
W krajach z wiarygodną polityką monetarną jest to waluta lokalna,
w innych krajach jest to często bardziej wiarygodna waluta obca (np. dolary)
lub w dawniejszych czasach kruszce (złoto lub srebro).
Według teorii neoliberalnych, gospodarka kapitalistyczna jest w stanie stałego zagrożenia przez interwencję państwową.
Neoliberałowie twierdzią, że wielokrotnie już państwa niszczyły dobrze rozwijającą się gospodarkę przez złe ustawy, a także, że ogromne straty może przynieść również spowodowana przez nieodpowiedzialną politykę państwa
destabilizacja systemu finansowego lub pieniądza. Wywołuje to ich zdaniem poważne kryzysy gospodarcze,
takie jak np. Wielki Kryzys lub ostatnio kryzys w Argentynie.
Inna szkoła badaczy kapitalizmu, keynesiści, upartuje w nieskrępowanym wolnym rynku tendencji naturalnie prowadzących do kryzysów wynikających z nieracjonalnej alokacji zasobów przez rynek i okresowych fluktuacjipopytu. Przezwyciężanie takich kryzysów dokonuje się m.in. poprzez poluzowanie polityki pieniężnej (New Deal), wprowadzenie masowych robót publicznych, a także stabilny system ochrony socjalnej, gwarantujący spokój społeczny.
Kapitalistyczny system produkcji był także przedmiotem badań Karola Marksa. Sformułował on tzw. teorię wartości dodatkowej, uznając za istotę systemu kapitalistycznego systematycznie odbieranie pracownikowi części wypracowanej przez niego wartości przez kapitalistę. Marks był także autorem tezy o cyklicznym i nieuniknionym charakterze kryzysów gospodarki kapitalistycznej.