Efedryna (ATC: R 03 CA 02) - alkaloid roślinny, pochodna fenyloetyloaminy. Nazwa systematyczna: 2-(metyloamino)-1-fenylopropan-1-ol. Występuje w przęśli (Ephedra sinica), oraz cisie (Taxus baccata). Preparaty roślinne zawierające efedrynę były stosowane od tysięcy lat w medycynie chińskiej (ma huang) w celu leczenia przeziębień i astmy. W ciągu ostatnich dzisięcioleci efedryna jest produkowana syntetycznie.
Działa bezpośrednio, pobudzająco na układ współczulny
(na receptory α-adrenergiczne i β-adrenergiczne) oraz pośrednio
poprzez uwalnianie noradrenaliny z zakończeń nerwowych.
Z tego względu przy powtarzanym podawaniu występuje zjawisko
tachyfilaksji. Każda następna dawka podawana w krótkim
czasie powoduje mniejszy skutek farmakologiczny.
Obecnie coraz rzadzej stosowana w lecznictwie, zostaje zastąpiona środkami
o bardziej specyficznym działaniu.
Najważniejsze działania efedryny to:
podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi (skurcz naczyń oporowych)
zwiększenie przepływu krwi przez tętnice wieńcowe, mózgowe i zaopatrujące mięśnie prążkowane
zmniejszenie przepływu przez tętnice trzewne oraz zaopatrujące skórę
Przypomina adrenalinę, ale nie ulega rozkładowi w układzie
pokarmowym.
Dawniej była stosowana w leczeniu astmy oskrzelowej. W medycynie chińskiej stosowana od 4 tysięcy lat.
Obecnie najczęściej bywa stosowana w preparatach leczniczych takich
jak : Tussipect, Proasthmin, Allergoasthmin.
Bywa używana jako środek dopingujący. Może powodować uzależnienie psychiczne ale z powodu rosnącej tolerancji nie można jej długo stosować.
Ze względu na łatwiejszą dostępność bywa używana jako substytut amfetaminy.