Demokracja (z grekidemos - "lud" + kratos "rządy") - ustrój polityczny, w którym zwykli obywatele mają większy lub mniejszy wpływ na rządy, w odróżnieniu od dyktatury, lub monarchii absolutnej, gdzie cała władza spoczywa w rękach jednego człowieka.
Demokracja może być stopniowana - tzn. w danym ustroju politycznym faktyczny udział we władzy zwykłych obywateli może być większy lub mniejszy. Np: w monarchii konstytucyjnej władza należy formalnie do króla, jednak rzeczywiste stosunki między królem a jego poddanymi reguluje konstytucja, która może w praktyce oddawać niemal całą władzę poddanym. Z drugiej strony systemy, które są z formalnego punktu widzenia demokracjami, mogą w rzeczywistości dawać rzeczywistą władzę wąskiej grupie oligarchów, którzy praktycznie sprawują ją w sposób skrajnie niedemokratyczny.
We współczesnej teorii demokracji liberalnej, wywodzącej się z prac Johna Locke'a i Johna Stuarta Milla zakłada się, że faktyczny ustrój demokratyczny powinien charakteryzować się:
możliwością wyboru władzy przez wolne i uczciwe wybory
możliwością kandydowania do ciał tworzących władzę przez wszystkich obywateli
rządami prawa i jawnością stanowienia prawa
przestrzeganiem elementarnych praw człowieka takich jak:
wolnością głoszenia swoich poglądów - nawet jeśli nie są one w danym momencie popularne
wolnością zrzeszania się i tworzenia politycznych grup nacisku
wolnością od dyskryminacji (seksualnej, rasowej, religijnej itp.)
Zagadnienie stworzenia ustroju, w którym z jednej strony wszyscy obywatele mają rzeczywisty wpływ na rządy, a z drugiej strony jest on technicznie sprawny, stanowi jeden z najważniejszych i wciąż nieroztrzygniętych problemów w teorii demokracji.
Jedno z najsłynniejszych stwierdzeń, podsumowywujących nieustającą debatę na ten temat zostało wypowiedziane przez Winstona Churchilla:
"Stwierdzono, że demokracja jest najgorszą formą rządu, jeśli nie liczyć wszystkich innych form, których próbowano od czasu do czasu."