Encyklopedia w MarkpolReklama: karnisze drewniane:Nazwa grupy etnicznej lub plemienia: Dakota, Lakota, Nakota, Sioux :Polska nazwa: Dakotowie, Dakoci, Siuksowie, Sjuksowie :Język: siouan :Krótka charakterystyka: Indianie Ameryki Północnej z obszaru Wielkich Równin, Dakotowie dzielą się na trzy grupy: wschodnią Santee, środkową Yankton i zachodnią Teton. Dakotowie byli i wciąż są obecnie jedną z najważniejszych grup Indian amerykańskich. :Sławne postaci: Czerwona Chmura, Szalony Koń, Siedzący Byk :Populacja: 107321 osób (1990) NazwyWspólna nazwa oznaczająca: "sprzymierzeni", "przyjaciele", była wymawiana w dialekcie Santee: Dakota (Dakotha), w dialekcie Teton: Lakota (Lakotha), a w dialekcie Yankton: Nakota (Nakotha). W języku polskim przyjętą nazwą dla wszystkich tych grup jest Dakotowie, w angielskim często używana jest ogólnie nazwa Lakota (Lakotha). Popularnie używanym określeniem Indian narodu Dakotów jest także: Siuksowie / Sjuksowie. Nazwa ta została nadana im przez Francuzów, którzy skrócili w ten sposób algonkińską nazwę "Nadoweisiw" lub "nadewisou" - Małe Żmije, jaką nadali Dakotom Indianie Czipewejowie. Nazwa ta początkowo była przyswojona przez francuskich kolonistów jako NadouĂŠssioux, następnie skrócona na Sioux. Nazwa Sioux z początku była obraźliwa, lecz obecnie jest oficjalnie stosowana w USA w stosunku do wszystkich grup Dakotów.Wczesna historia i teren zamieszkiwaniaW XVII wieku Dakotowie osiedli na północnym wschodzie obecnego USA, w okolicach górnego biegu Missisipi i Wielkich Jezior. Pierwsze wzmianki o Dakotach (jako Nadewisou) zostały zanotowane przez francuskich misjonarzy w 1640. Toczyli oni wówczas stałe wojny z Czipewejami (Odżibwejami). W walkach tych Czipewejowie uzyskali przewagę dzięki użyciu broni palnej, kupowanej od białych, na skutek czego około połowy XVIII wieku Dakotowie zostali wyparci na zachód, na Wielkie Równiny. Po migracji, Dakotowie podzielili się na trzy zgrupowania: Teton, Yankton i Santee. Najdalej na zachód wyemigrowali Tetoni, przekraczajac Missouri i opierając się o Góry Czarne, skąd wyparli Czejenów i Kiowa. Na wschodzie, nad górną Missisipi pozostali Santee Dakota. Siedem plemion Dakotów tworzyło wspólny związek "siedmiu ogni rady" (zaliczane tu są plemiona: Mdewakanton, Wahpeton, Wahpekute, Sisseton, Yankton, Yanktonai i grupa Teton jako siódme plemię). Tetoni prowadzili wędrowny tryb życia, zajmując się głównie polowaniami na bizony, dostarczające pożywienia, ubrania i skór na namioty tipi. Bardziej osiadli Santee Dakota oprócz sezonowych polowań na bizony, zajmowali się częściowo rolnictwem i zbieractwem (m.in. dzikiego ryżu) i mieszkali w drewniano-ziemnych chatach. Początkowo jako zwierzęta juczne wykorzystywano psy, później konie.Historia w XIX wiekuPodczas wojny amerykańsko-brytyjskiej w 1812 Dakotowie walczyli po stronie Brytyjczyków. Traktat pokojowy między Dakotami a rządem USA podpisano w lipcu 1815. Traktatem z sierpnia 1825 wyznaczono granicę między nimi i innymi plemionami a USA. Na jego mocyDakotowie posiadali znaczną część obecnych stanów: Minnesota, Południowa i Północna Dakota, Wisconsin, Iowa, Missouri i Wyoming. Ponownie granicę zrewidowano traktatem z 17 września 1851. Dakotowie Santee zostali wówczas zmuszeni do sprzedaży większości swoich terytoriów za 1 665 000 USD, zachowując rezerwat na obu brzegach rzeki Minnesoty. W 1858 jednakże Senat amerykański ograniczył rezerwat w Minnesocie jedynie do południowego jej brzegu. Wynikiem rugowania Dakotów z ich ziem, narzucania im obcego stylu życia i wkraczania na ziemie Indian były konflikty z białą ludnością. Do pierwszego poważnego starcia, w którym zostało zabitych 19 żołnierzy amerykańskich, doszło w 1854 w okolicy Fort Laramie w Wyoming. W odwecie, 3 września 1855 armia amerykańska zaatakowała wioskę Dakotów w Nebrasce, zabijając 100 mężczyzn, kobiet i dzieci. W 1862 doszło do krwawego powstania Dakotów Santee w Minnesocie. W wyniku powstania zabito około 700 osadników i 100 żołnierzy oraz wielu Indian. Na zachodzie, w połowie XIX wieku w posiadaniu Indian znajdowało się całe terytorium od zachodnich brzegów Missisipi do Gór Skalistych i do granic Teksasu na południu. Od 1851 rząd amerykański zaczął na podstawie traktatu z Fort Laramie wyznaczać szlaki przez terytorium Indian. Kiedy jednak Amerykanie próbowali przeprowadzić szlak z Fortu Laramie do Montany (szlak Bozemana), doszło (w latach 1866-1867) do wojny z Dakotami Teton, którym przewodził wódz Czerwona Chmura (Red Cloud). Zakończona została traktatem z 1868, gwarantującym Dakotom na zawsze Góry Czarne. W latach 70-tych XIX wieku jednakże odkryto w Górach Czarnych złoto, które ściągnęło tam masy poszukiwaczy i górników. Spotykało się to z oporem Indian, którzy uważali Góry Czarne za święte miejsce. Gdy Dakotowie odmówili sprzedaży Gór Czarnych, na teren ten wysłano przeciw Indianom armię amerykańską. W rezultacie, 25 czerwca 1876 doszło do bitwy nad Little Bighorn, w której sprzymierzeni wojownicy Teton Dakotów i mniejsze ilości Yankton i Santee Dakotów oraz Czejenów, dowodzeni m.in. przez Szalonego Konia i Siedzącego Byka, unicestwiły pułk kawalerii amerykańskiej dowodzony przez generała George Custera. Opór Dakotów został jednak następnie złamany i zmuszeni oni zostali do oddania Gór Czarnych i okolicznych ziem oraz, w 1889 do zamknięcia się w 5 rezerwatach: Pine Ridge, Rosebud, Cheyenne River, Standing Rock i Lower Brule. Ostatnia próba powstania w latach 1890-91, związana z rozprzestrzenianiem się wśród Dakotów mistycznego Tańca Ducha, została krwawo stłumiona. Nad Wounded Knee w rezerwacie Pine Ridge w grudniu 1890, amerykańscy żołnierze zabili około 150 do 370 Dakotów z plemienia Miniconjou.Dakotowie obecnieObecnie Lakotowie zamieszkują w Dakocie Północnej i Dakocie Południowej. Nakota są najmniejszą grupą, zamieszkującą w rezerwacie Yankton w Południowej Dakocie, a Santee Dakota zamieszkują głównie w rezerwatach w Minnesocie i Nebrasce. W 1990 populacja Dakotów w USA liczyła około 100 tysięcy, a w Kanadzie - 10 tysięcy. Rezerwat Pine Ridge w Południowej Dakocie jest drugim co do wielkości w USA. W 1981 rozpoczęto wydawanie tam gazety Indian Country Today.PlemionaNaród Dakotów dzielił się na trzy zgrupowania, które z kolei dzieliły się na poszczególne plemiona.Znane postaci:Chcesz wypromować swoją stronę w internecie?? - nie zwlekaj pozycjonowanie w Luman.biz to rozsądny wybór |
|