Encyklopedia w Markpol

Reklama:

Czart w mitologii słowiańskiej istota demoniczna, po przyjęciu chrześcijaństwa utożsamiana z diabłem. Imię pierwotnie opisywało kogoś kulejącego, chromego, utykającego na nogę lub bez ogona.
Czart <
  • čьrtъ < IE. *krt-u-s, łac. curtus „skrócony, krótki, przycięty”, sanskr. krt- (kartati) „obcinać, skracać”, łac. curtare „t.s.” (choć możliwe i IE. kr-t-u-s, gr. kĂĄrtos „siła, moc, potęga”, goc. hardus „srogi”, jak i wiązanie z srb.-chrw. cŕtiti „przeklinać, zaklinać”, słowen. črt „nienawiść, wrogość”, čŕtiti „nienawidzić”, lit. kerĂŠti „czarować”, kirĂŠti „gniewać się, złościć się”, ÄŻ-kirus „wrogi”, por.: błg. vrag, srb-chrw. vrâg = „diabełâ€, ssł. vorgъ „wróg, wygnaniec, banita”, por. nord. vargr „wilk” i irl. cĂš glas „szary pies = wilk = banita”; paralela: wróg – wróżyć, czart – czarować, por też znaczeniowo: pol. kuternoga, kusy, błg. k’ъsij, kĂšcij = diabeł, tak także na Ukrainie i Białorusi, o kulawości podobnie w nm. Hinkebein, ale i u Greków, Francuzów i in. Najczęściej chodzi o tego jednego, „pierwotnego”, który, spadając z nieba, złamał lub zwichnął sobie nogę:
  • „(...) na rozkaz Pana Jezusa Michał Archanioł zrzucił wóz Lucypera z nieba.”
  • „(...) zrzucił Wielki Wóz z nieba i złamał mu dyszel.” (na Wielkim Wozie jeździł św. Jerzy, św. Eliasz = Gromowładca)
  • „Pan Bóg wytyczył Drogę Mleczną zbuntowanym aniołom i po niej strącił ich do piekła.” Inna opowieść będąca częścią słowiańskiego mitu o stworzeniu świata, tłumaczy cechę charakterystyczną czarta, wyjaśnia jednocześnie czerwone zabarwienie olchy (Bułgaria, Ukraina, Białoruś, Polska): ...czart stworzył wilka, a Bóg go nim poszczuł, bies uciekł na olchę, ale wilk zdążył go ukąsić w nogę (urwać mu ogon – białorus. karnachwościk; porównaj etymologię słowa kąsać <
  • kond-s-os „oddzielona część” > scs. kąsъ, spol. kęsy „krótki, skrócony” zwłaszcza o ogonie, ale także „bez ręki, [albo] nogi”), krew zabarwiła drzewo... Możemy mieć tu do czynienia ze śladem mitu o początku pojedynku kosmogonicznego, próbie wspięcia się (wjechania) czarta do nieba (ucieczki na/w drzewo, por. drzewo kosmiczne), zawłaszczenia praw przynależnych Gromowładcy, jazda (skradzionym ?) rydwanem (symbolem wojowników – „kszatrijów”, którym przewodził Gromowładca), porwaniem nim (?) jego partnerki (o Drodze Mlecznej: „słoneczkowa matka [?? matka Swaroga ?? Wielka Macierz, której symbolem – krowa, rodząca Słońce ??] tamtędy jeździła i został znak.”). Por. też Wołos, Perun. (Cytaty za J. Bartmiński [red.] „Słownik stereotypów i symboli ludowych”, Lublin 1996) Patrz też: bies

    Chcesz wypromować swoją stronę w internecie?? - nie zwlekaj pozycjonowanie w Luman.biz to rozsądny wybór
    2005 Encyklopedia
    These materials are based onWikipedia and licensed under the GNU FDL
    Loans|Charity|Loans|Personal Loans|Personal Loans

    		•