Bies â w mitologii słow. opętańcza siła nieczysta, demon, zły duch, po przyjęciu chrześcijaństwa zidentyfikowany z diabłem, tłumaczy gr. daimĹn, daimónion, pneĹŤma;
Ssł.
< IE.*bhÄ-sos z tym samym rdzeniem co w bÄlŃ (< bhÄ-l-os), a więc âjaśniejący, świecący (duch błędnych, zwodniczych świateł, ogników ? lub - jak poniżej)â.
Dość prawdopodobna hipoteza (świetnie tłumacząca różnice semantyczne) wiążąca b. wprost z substanją (= duchem) wywołującą szał, ekstazę profetyczną wraz z towarzyszącym jej słowotokiem, co m.in. na podst. nowego odczytania słowa biesiada < ssł.
besÄda < IE. *bhes-Äd-a âjadło rozjaśniające umysłâ (tak: A. Bańkowski) (por. analog. znaczenie Luci-fer), także âuczta (rytualna)â i ârozmowaâ â od wspólnych, rytualnych recytacji lub rozmów z zaświatami, por. grec. âdialektykaâ w najbardziej pierwotnym znaczeniu tego słowa (rozmowa z bóstwem w trakcie apollińskiego szału profetycznego); sanskr. bhÄsa âjasnośćâ, bhÄsayati âoświeca, rozjaśniaâ, ssł.*bÄsiti (sę) âdoprowadzać do szału, gniewuâ (srb-chrw. bÄłes âwściekłośćâ, pol. (z)biesić się â âwściec sięâ np. o wilku, który pożarł biesa !), *bÄsŃnŃ âszalonyâ, *bÄsŃnikŃ âszaleniecâ (ident. semantycznie ze spol. wiła âszaleniecâ< wić się â być może o ruchach wykonywanych podczas obrzędowego wprowadzania się w stan ekstazy, błazen ât.s., głupiecâ â por. scs. blazniti âłudzić, zwodzićâ â może, pierwotnie, nazwa pogańskiego kapłana).
Motyw, wywodzonego z obrzędów szamańskich, profetycznego szału żywy w mitologiach IE.: germ. Odyn, grec. Dionizos, Apollo.
Z opętaniem wiąże się często zjawisko ślepoty â por. pol. obłęd, błędnik, goc. blandan sik âmieszać sięâ, ang. to blunder âbłądzićâ oraz lit. blandus âmrocznyâ, goc. blinds âślepyâ, a także sirl. dall âślepyâ i goc. dwalls âszalonyâ.
Patrz też: czart.