Beton to sztuczny kamień.
Wynaleziony i używany w budownictwie starożytnego Rzymu, później w wiekach średnich zapomniany.
W innych regionach w starożytności używano mieszaninę drobnych kamieni z zaprawąwapienną do łączenia kamieni w murze i sklepieniach.
W gotyku stosowano mieszaninę zaprawy wapiennej z bardzo drobnym piaskiem do wykonywania odlewów powtarzalnych elementów dekoracyjnych.
W XIX w. (po wynalezieniu cementu portlandzkiego) upowszechnił się materiał budowlany zwany betonem a stanowiący mieszankę kruszyw (piasku i żwiru), cementu, wody i ewentualnych dodatków (np. zwiększających urabialność, opóźniających proces wiązania, zwiększających mrozoodporność). Skład betonu dobiera się na podstawie analiz laboratoryjnych i obliczeń, tak aby otrzymać materiał o oczekiwanej wytrzymałości, odporności na działanie czynników zewnętrznych (np. o odpowiedniej ścieralności, wodoszczelności, kwasoodporności, żaroodporności, izolacyjności cieplnej).
Betony można podzielić na:
beton ciężki - o ciężarze objętościowym większym niż 2 600 kg/m3, wykonywane z zastosowaniem specjalnych kruszyw (np. barytowych), stosowane jako osłony biologiczne dla osłabienia promieniowania jonizującego
beton zwykły:
o ciężarze objętościowym od 2 200 - 2 600 kg/m3, wykonywane z zastosowaniem kruszyw naturalnych i łamanych (piasek + żwir lub piasek + np. kamień bazaltowy) stosowane do wykonywania elementóww konstrukcyjnych betonowych i żelbetowych.
o ciężarze objętościowym od 1 800 - 2 200 kg/m3, wykonywane z zastosowaniem kruszyw porowatych (np. keramzyt) - do wykonywania elementów o podwyższonej izolacyjności cieplnej np. ścian osłonowych, pustaków ściennych i stropowych
beton lekki - o ciężarze objętościowym do 1 800 kg/m3, wykonywane z zastosowaniem lekkich kruszyw oraz betony komórkowe. Betony komórkowe wytwarza się z cementu, piaski, wody i środka pianotwórczego. Betony lekkie stosuje się do wykonywania elementów ściennych i stropowych średniowymiarowych (płyty ścienne i stropowe) i drobnowymiarowych (np. bloczki ścienne, prefabrykowane nadproża).
Ponadto do betonów należą:
betony polimerowe - zamiast spoiwa cementowego zawierają polimery; betony cementowo - polimerowe - zawierają spoiwa cementowe z dodatkiem polimerów, stosowane w sytuacjach, gdy konieczne jest uzyskanie w krótkim czasie betonu o wysokiej wytrzymałości i niskiej kurczliwości podczas wiązania.
fibrobetony - oprócz kruszyw naturalnych zawierają włókna stalowe, szklane lub sysntetyczne, stosowane jako betony do wykonywania np. posadzek przemysłowych.
żużlobetony - z dodatkiem rozdrobnionego żużlu do kruszywa
asfaltobetony - bez cementu i wody, zawierają asfalt, mączkę mineralną, piasek, grysy kamienne i żwir - stosowany do wykonywania nawierzchni drogowych.
Ważną cechą betonu jest jego wytrzymałość na ściskanie. Gwarantowaną wartość wytrzymałości określa klasa betonu np. beton B 20 - to beton o gwaratowanej wytrzymałości 20 MPa.
Wraz z wejściem do Unii Europejskiej została wprowadzona nowa norma (PN-EN 206-1) określająca wytrzymałość betonów zwykłych i ciężkich symbolem C../.. (np. C20/25 oznacza beton o minimalnej wytrzymałości oznaczonej na próbkach walcowych wynoszącej 20 MPa i minimalnej wartości wytrzymałości charakterystycznej(wytrzymałośc charakterystyczna to wartosc osiagana przez minimum 95% probek danej partii,rownoznaczne jest to z 5% prezdzialem ufnosci) oznaczonej na próbkach sześciennych wynoszącej 25 MPa). Dla betonów lekkich ta sama norma wprowadza oznaczenie stosowane w przypadku betonów lekkich symbolem LC ../.. (np. LC20/22)
Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu architektury, żelbet.