Apokalipsa - w terminologii judaistycznej i chrześcijańskiej literatury religijnej, to opis szczególnego rodzaju proroctwa, dotyczącego tego, co się ma wydarzyć w momencie końca świata, przekazywanego przez Boga wybranemu prorokowi.
Słowo to pochodzi z greki (Î;&
960;ōκάλυψις, apokalypsis), które znaczy "objawienie". Badania historyczne wskazują, że zwyczaj pisania apokalipsy powstał wśród zhellenizowanych żydów, a następnie rozpowszechnił się także wśród chrześcijan.
Historycznie pierwszą znaną apokalipsą jest księga o tej nazwie, stanowiąca ostatnią część Nowego Testamentu. Księga ta pierwotnie była nazywana Objawieniem Jana, zaś jej bardziej popularna nazwa została wywiedziona z pierwszych słów tej księgi "'A&
960;ōκάλυψις 'IησōĎ; ΧριστōĎ", gdzie notabene słowo "apokalipsa" było użyte w prostym sensie "objawienie". Później apokalipsą nazywano też inne podobne księgi, których autorami byli zarówno wyznawcy judaizmu, jak i chrześcijanie.
Od II w. n.e. powstawało wiele różnych apokalips, zarówno chrześcijańskich jak i żydowskich. Oprócz ogólnie znanego nowotestamentowego Objawienia Jana, Muratorian i Klemens z Aleksandrii wspominają w swoich dziełach o Apokalipsie Piotra Apostoła, która jednak nie zachowała się do naszych czasów. Inne Apokalipsy, których fragmenty dotrwały do czasów dzisiejszych, to Apokalipsa Adama i Ewy (autorstwa prawdopodobnie Epifanusa), oraz Apokalipsa Eliasza, której autorstwo przypisuje się Apostołowi Łukaszowi.
Literatura apokaliptyczna miała, i ma nadal, duży wpływ na tradycję religijną judaizmu, chrześcijaństwa oraz niektórych odłamów islamu.