Encyklopedia w MarkpolReklama:Anarchizm – (gr. αναρχία – bez wadcw /archontw/) ideologia i ruch polityczny postulujce zniesienie wszelkich form wadzy. Klasyczny anarchizm uksztatowa si w XIX wieku wok pogldw kilku mylicieli europejskich. Za pierwszego nowoytnego myliciela wolnociowego uwaa si Williama Godwina. Pierwszym czowiekiem, ktry okrela si mianem anarchisty jest Pierre Joseph Proudhon. Od pocztku by on rozszczepiony na wiele nurtw, z ktrych mona wydzieli trzy gwne gazie: anarchizm indywidualistyczny zapocztkowany wok pogldw Proudhona, a zwaszcza Maksa Stirnera oraz anarchizm kolektywistyczny i komunistyczny paradoksalnie – take wywodzone od Proudhona, a rozwinite przede wszystkim przez dwch Rosjan, Michaa Bakunina i Piotra Kropotkina. Gwn kwesti sporn pomidzy gaziami jest stosunek do wasnoci, cho wszyscy stoj w opozycji do kapitalistycznej wasnoci prywatnej, ktr Proudhon nazwa kradzie w swej klasycznej pracy Co to jest wasno? Anarchizm ksztatowa si w opozycji zarwno do kapitalizmu jak i etatystycznego marksizmu. Anarchizm postuluje zniesienie pastwa i innych form wadzy, wyzysku oraz zorganizowanie wolnociowego spoeczestwa na zasadach dobrowolnoci, federalizmu i wzajemnej pomocy. Poszczeglne szkoy rni si zarwno w pogldach na ksztat przyszego wolnego spoeczestwa, jak i sposoby denia do niego. Szkoy w obrbie klasycznego anarchizmuAnarchizm w PolscePolski anarchizm nigdy nie sta si znaczc si polityczn czy filozofi pocigajc za sob rzesze zwolennikw. Jednake bdem jest pomijanie jego wpywu na histori kraju w XX wieku. Mimo niewielkiej liczby zwolennikw by widoczny w pierwszych latach swojej dziaalnoci za spraw propagandy czynem i agitacji wrd najniszych klas spoecznych. Pierwsza grupa wyranie odwoujca si do idei anarchistycznych powstaa na przeomie 1902 i 1903 roku w Biaymstoku, za spraw przybyego z Londynu dziaacza o pseudonimie „Zajdel”. Na organizowane przez nich zebrania przychodzio czasami ponad siedemset osb, co zaowocowao rozwojem idei w tym miecie i powstaniem kolejnych grup. Przygotowano nawet projekt powstania anarchistycznego w Biaymstoku, ktre jednak z powodu aresztowa nigdy nie doszo do skutku. Lata 1905 – 1913 s dla ruchu anarchistycznego przeomowe, gdy to w tym okresie tworz si nowe grupy w praktycznie kadym wikszym miecie. Do najbardziej znanych nale: Grupa Anarchistw – Komunistw „Internacjona”, Zmowa Robotnicza, Grupa Anarcho–Spiskowa, Czarny Sztandar, Grupa Rewolucjonistw–Terrorystw, Grupa Syndykalistw–Maksymalistw, Grupa Anarchistyczna Chleb i Wolno, Stowarzyszenie Anarchistw–Komunistw „mier”, Proletariat, Swoboda. Jednake najsynniejsz bya dzka grupa, Rewolucyjni Mciciele, ktra na przeomie lat 1910-1913 liczya przeszo szeset osb i dokonywaa aktw zemsty na carskiej ochranie, jej wsppracownikach oraz dzkiej buruazji. Jej miae dziaania odbiy si echem w caej Europie, a nawet USA. W okresie I wojny wiatowej i bezporednio po niej ruch anarchistyczny przeszed na pozycje propagandy sowem i potpienia terroru indywidualnego. Najbardziej znanymi grupami byy w tym okresie: Czarny Kruk, Anarchia i powstaa w 1926 roku Anarchistyczna Federacja Polski – dziaajca do wybuchu wojny, a zrzeszajca kilkadziesit grup z duych orodkw robotniczych. Organem prasowym AFP by „Gos Anarchisty”, w ktrym pisali zarwno proci robotnicy jak i inteligencja. Duym sukcesem propagandowym dla polskich anarchistw byo ideowe przejcie w 1936 roku, liczcego si w skali kraju, Zwizku Zwizkw Zawodowych i nadanie mu anarchosyndykalistycznego charakteru. W swoim „anarchistycznym” okresie liczy on okoo dwudziestu tysicy czonkw. Wybuch wojny uniemoliwi przystpienie ZZZ do Midzynarodwki Anarchosyndykalistycznej IWA. W czasie II wojny wiatowej tradycje anarchistyczne podtrzymywa powstay jesieni 1939 roku Zwizek Syndykalistw Polskich – do 1941 roku dziaajcy pod nazw: Wolno i Lud. Posiada on wasne Oddziay Bojowe, ktre, midzy innymi, wziy udzia w powstaniu warszawskim wywieszajc na swojej kwaterze czarno-czerwone sztandary. Lata 1945-47 to prby odbudowy ruchu (dzkie anarchistyczne wydawnictwo Sowo), stumione przez now wadz. Dziaacze anarchistyczni zostali albo aresztowani, albo ze wzgldu na represje zmuszeni do zaprzestania aktywnoci. Dopiero pocztek lat osiemdziesitych przynis moliwo odrodzenia si idei anarchistycznych. W okresie istnienia pierwszej Solidarnoci obecny by w niej silny ruch samorzdnoci robotniczej, bliski ideom syndykalistycznym. Grupowa on kilka tysicy zakadw i skupiony by wok tzw. Grupy Lubelskiej, utworzonej, przede wszystkim, przez dziaaczy Solidarnoci z regionw dzkiego i lubelskiego. Od tego okresu powstaj rwnie grupy bezporednio odwoujce si do idei anarchistycznych. Utworzony zostaje Ruch Spoeczestwa Alternatywnego, ktry z niektrymi dziaaczami Ruchu Wolno i Pokj utworzy pod koniec lat osiemdziesitych Midzymiastwk Anarchistyczn, a pniej Federacj Anarchistyczn. Od koca lat osiemdziesitych tworz si rwnie inne grupy, nie zwizane z FA, jak chociaby: Ludowy Front Wyzwolenia, Grupa Anarchistyczna Solidarno, Czarna Galicja. Do idei anarchosyndykalistycznych odwouj si, oprcz czci FA, nieistniejca ju Akcja Rewolucyjnych Syndykalistw.Linki zewntrzneChcesz wypromowa swoj stron w internecie?? - nie zwlekaj pozycjonowanie w Luman.biz to rozsdny wybr |
|