Encyklopedia w MarkpolReklama:Albania (Shqipëria, Republika Albanii - Republika e Shqipërise) – pañstwo w po³udniowo-wschodniej Europie na Ba³kanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecj± (282 km), Macedoni± (151 km) i Serbi± i Czarnogór± (287 km). £±czna d³ugo¶æ granic l±dowych wynosi 720 km, ponadto pañstwo posiada 362 km wybrze¿a morskiego. |---- | align="center" colspan="2" style="border-bottom:3px solid gray;" | Dewiza:(sq.) Feja e shqiptarit është shqiptaria (Religi± Albañczyka jest albañsko¶æ) |---- | align="center" colspan="2" | |---- | Jêzyk urzêdowy | albañski |---- | Stolica | Tirana |---- | Ustrój polityczny | Demokracja parlamentarna |---- | G³owa pañstwa | Prezydent Alfred Moisiu |---- | Szef rz±du | Premier Fatos Nano |---- | Powierzchnia - ca³kowita - wód ¶ródl±d. | 139. w ¶wiecie 28 748 km² 4,7 % |---- | Liczba ludno¶ci - ogó³em (2003) - gêsto¶æ zalud. | 126. w ¶wiecie 3 582 205 122/km² |---- | Niepodleg³o¶æ | od Imperium Ottomañskiego 28 listopada 1912 |---- | Waluta | 1 lek = 100 qindarek |---- | Strefa czasowa | UTC +2 |---- | Hymn pañstwowy | Himni i Flamurit |---- | Domena internetowa | .al |---- | Kod samochodowy | AL |---- | Kod telefoniczny | +355 |---- | align="center" colspan="2" style="border-bottom:3px solid gray;" | |} GeografiaGospodarkaDo koñca lat osiemdziesi±tych XX wieku centralnie planowana, obecnie w fazie transformacji. Wydobycie: rudy chromu, miedzi, ¿elaza i niklu oraz ropy naftowej, gazu ziemnego, wêgla i boksytów. Elektrownie wodne. Uprawa zbó¿, s³oneczników, tytoniu, buraków cukrowych, drzew owocowych, oliwek i winoro¶li. Hodowla byd³a, kóz i owiec. Transport drogowy i kolejowy.Podzia³ administracyjnyZobacz wiêcej: Okrêgi w Albanii, Obwody w Albanii'' Albania dzieli siê na 36 okrêgów (alb. rreth). Wy¿sz± jednostk± administracyjn± s± obwody, których jest 12. Stolica, Tirana, ma specjalny status.HistoriaOd staro¿ytno¶ci do II wojny ¶wiatowejW staro¿ytno¶ci Albania wchodzi³a w sk³ad prowincji rzymskiej Ilirii, mieszkali tu Ilirowie, którzy wymieszali siê pó¼niej z Trakami i S³owianami. Po 395 roku przy³±czona zosta³a do cesarstwa bizantyjskiego. Na prze³omie VI i VII wieku nap³ynê³y tu plemiona s³owiañskie, przez pewien czas tereny Albanii wchodzi³y w sk³ad carstwa Bu³garii. Pierwsze pañstwo albañskie powsta³o w XII wieku, w XIV wieku zosta³o podbite przez Serbów. Oko³o 1435 Turcy zajêli Albaniê, wyzwoli³a siê ona jednak po powstaniu zainicjowanym przez Skanderbega. Pod koniec XV wieku Turcy znów zajêli kraj, podupad³ on pod wzglêdem cywilizacyjnym. Feuda³owie powoli i systematycznie przechodzili na islam, zachowuj±c swe maj±tki i uprawnienia. Czêsto piastowali wysokie funkcje w pañstwie tureckim (np. Ali Pasza). W XIX wieku wzmog³y siê ruchy niepodleg³o¶ciowe, Albañczycy przy³±czyli siê do antytureckich powstañ serbskich i wojny z lat 1912-1913. W 1913 po konferencji londyñskiej Albania wybi³a siê z trudem na niepodleg³o¶æ - nie powiod³y siê plany rozdzielenia jej miêdzy Serbiê i Grecjê. Podczas I wojny ¶wiatowej by³a okupowana przez Serbów, Austriaków i W³ochów, pragn±cych podzia³u jej terytorium. Konferencja z 1920 zatwierdzi³a niepodleg³o¶æ Albanii (uj±³ siê za ni± Woodrow Wilson). W 1928 konserwatywny premier Ahmed Zogu koronowa³ sie na króla, wi±¿±c kraj politycznie i militarnie, a nade wszystko gospodarczo z W³ochami Benito Mussoliniego. W³ochy zajê³y Albaniê w kwietniu 1939, ³ami±c swe zobowi±zania miêdzynarodowe i obalaj±c króla. Po 1941 do protektoratu albañskiego przy³±czone zosta³o Kosowo. 1943-1944 okupacja hitlerowska. 28 listopada 1944 Albania og³oszona zosta³a republik± ludow±, w³adzê przejê³a komunistyczna APP kierowana przez Envera Hod¿ê. Nie powiod³y siê plany Tito stworzenia Wielkiej Jugos³awii (z Albani± i Bu³gari± jako kolejnymi cz³onami federacji) co spowodowa³o pó¿niejsz± wrogo¶æ pomiêdzy Tito i Hod¿±.Okres powojennyPo wojnie cz³onek ONZ, Uk³adu Warszawskiego i RWPG. Od ¶mierci Stalina narasta³ konflikt miêdzy APP a KPZR, który przybra³ na sile po s³ynnym referacie Chruszczowa w 1956 Zbli¿enie ZSRR do Jugos³awii wywo³a³o krytykê Albanii i stosunki znacznie oziêbi³y siê ze wszystkimi pañstwami Europy Wschodniej. Albania dryfowa³a ku wspó³pracy z Chinami, za¶ ZSRR wywiera³ na ni± szanta¿ gospodarczy. Dlatego na moskiewskiej konferencji partii komunistycznych i socjalistycznych dosz³o do ostrej konfrontacji z KPZR i jej sojusznikami, co skutkowa³o tym, ¿e ZSRR przesta³ udzielaæ wsparcia gospodarczego. W odwecie w ci±gu kilkudziesiêciu godzin ZSRR musia³ ewakuowaæ siê z bazy morskiej w porcie Vlora, a Albania przejê³a kilka radzieckich ³odzi podwodnych oraz sprzêt i amunicjê. W 1962 przesta³a uczestniczyæ w pracach RWPG, co odbi³o siê niekorzystnie na bilansie handlowym i pozycji gospodarczej kraju. W 1968 Albania skrytykowa³a interwencjê UW w Czechos³owacji i wyst±pi³a z Uk³adu Warszawskiego. Od tej pory ZSRR nazywany by³ mocarstwem socjalimperialistycznym. Sw± politykê zagraniczn± opiera³a na sojuszu z Chiñsk± Republik± Ludow±, by³a jedynym krajem który nie podpisa³ Aktu Koñcowego KBWE z Helsinek. Rz±dzona tward± rêk± przez komunistê Envera Hod¿ê, og³osi³a siê pierwszym na ¶wiecie pañstwem ateistycznym. W Albanii schronienie znalaz³ m.in. Polak Kazimierz Mijal, który udziela³ tam audycji na falach "Radia Tirana". Pod koniec lat siedemdziesi±tych ubieg³ego wieku Albania po ¶mierci Mao Zedonga i krótkim okresie w³adzy Hua Guo Fenga sk³óci³a siê z Chinami Deng Xiaopinga, co sprawi³o, i¿ pogr±¿y³a siê w zupe³nej izolacji miêdzynarodowej. Nast±pi³y walki frakcji we w³adzach czego efektem by³a (byæ mo¿e samobójcza) ¶mieræ premiera Mehmeta Shehu oskar¿onego przez Hod¿ê o szpiegostwo na rzecz supermocarstw. Nowym premierem zosta³ Adil Carcani. ¦mieræ Hod¿y oznacza³a powolny rozk³ad struktur w³adzy. Po 1990 u w³adzy pozostali tam komuni¶ci przemianowani na socjaldemokratów. W wyniku krachu ekonomicznego z 1996 do w³adzy dosz³a opozycja, która nie wype³niwszy swoich obietnic wyborczych musia³a oddaæ w³adzê postkomunistom w 2000. Obecnie Albania jest kandydatem do NATO i Unii Europejskiej, mimo deklaracji rz±dowych do spe³nienia standardów tych organizacji jest jej jednak bardzo daleko.Ludno¶æKraj jednolity etnicznie, 98% Albañczyków, pozostali to g³. Grecy i Macedoñczycy;Chcesz wypromowaæ swoj± stronê w internecie?? - nie zwlekaj pozycjonowanie w Luman.biz to rozs±dny wybór |
|