Afera Rywina, zwana również na wzór afery Watergate, aferą Rywingate, to potoczna nazwa jednego z największych, lecz nie wyjaśnionych do końca skandali korupcyjnych III Rzeczpospolitej.
Aferę zapoczątkowała publikacja 27 grudnia2002 roku w Gazecie Wyborczej artykułu pióra Pawła Smoleńskiego pt. [http://serwisy.gazeta.pl/kraj/1,42985,1237212.html Ustawa za łapówkę czyli przychodzi Rywin do Michnika].
Kalendarium afery Rywina
rok 2002 - Trwają prace nad projektem nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji. Wprowadzono przepis zabraniający jednoczesnego posiadania gazety ogólnopolskiej (dziennika) oraz stacji telewizyjnej. Przepis taki stanowił dla spółki Agora - właściciela Gazety Wyborczej - istotną przeszkodę, gdyż jej zarząd nosił się z zamiarem kupna stacji telewizyjnej Polsat lub drugiego programu TVP (w razie jego prywatyzacji).
W lecie 2002 Lew Rywin przyszedł do prezes firmy Agora - Wandy Rapaczyńskiej, z propozycją w imieniu bliżej nie sprecyzowanej "grupy trzymającej władzę" (w pierwszej rozmowie padło nazwisko premiera Leszka Millera, później Lew Rywin się z tego wycofał), wycofania tego przepisu z projektu nowelizacji w zamian za 17 i pół miliona dolarów. Potem nastąpiło jeszcze jedno spotkanie, tym razem z redaktorem naczelnym Gazety WyborczejAdamem Michnikiem, które zostało przez Michnika [ftp://ftpbi.gazeta.pl/im/1265/m1265478.mp3 nagrane na dyktafonie].
Nagranie to zostało ujawnione w grudniu 2002, co było bezpośrednią przyczyną afery.
27 grudnia 2002 - publikacja w Gazecie Wyborczej tekstu Przychodzi Rywin do Michnika.
10 stycznia 2003 - Sejm na wniosek PiS powołuje Komisję Śledczą do zbadania ujawnionych w mediach zarzutów dotyczących przypadków korupcji podczas prac nad nowelizacją ustawy o radiofonii i telewizji.
14 styczna - pierwsze posiedzenie sejmowej komisji śledczej, wybór prezydium w składzie: przewodniczący - Tomasz Nałęcz (UP), zastępcy - Bohdan Kopczyński (LPR do 14 lutego, obecnie niezrzeszony) i Bogdan Lewandowski (SLD)
15 stycznia - drugie posiedzenie komisji
31 stycznia - list otwarty grupy osób związanych z polską kinematografią o poszanowanie praw Rywina
3 lutego - trzecie posiedzenie komisji
4 lutego - kolejne posiedzenie komisji
8 lutego - posiedzenie komisji, przesłuchanie redaktora A. Michnika
10 lutego - posiedzenie komisji, przesłuchanie redaktora A. Michnika
12 lutego - kolejne posiedzenie komisji, zakończenie przesłuchania A. Michnika; pierwszy dzień przesłuchań Wandy Rapaczyńskiej, prezes Agory SA
15 lutego - kolejne posiedzenie komisji, komisja zadaje pytania prezes Wandzie Rapaczyńskiej
19 lutego - zakończenie przesłuchania Wandy Rapaczyńskiej oraz pierwszy dzień przesłuchań prezesa zarządu Telewizji Polskej SA Roberta Kwiatkowskiego; wniosek komisji śledczej o możliwość wcześniejszego przesłuchania głównego podejrzanego Lwa Rywina
20 lutego - kolejny dzień przesłuchań prezesa Roberta Kwiatkowskiego
21 lutego - ostatni dzień przesłuchania Roberta Kwiatkowskiego; komisja rozpatrza wniosek pełnomocników Lwa Rywina o odsunięcie z prac komisji posłów Zbigniewa Ziobro i Piotra Smolany. Powodem miało być ich osobiste zaangażowanie w sprawę. Posłowie ci złożyli wcześniej zawiadomienie do prokuratury o popełnieniu przestępstwa przez Leszka Millera (Ziobro) i przez Adama Michnika (Smolana).
22 lutego - odrzucenie wniosku o wykluczenie posłów z obrad komisji; przed komisją staje Lew Rywin (wraz z dwoma pełnomocnikami), który przedstawia oświadczenie mające dowodzić jego niewinności, stawia zarzuty red. A. Michnikowi o zmanipulowanie jego wypowiedzi, oraz odmawia odpowiedzi na wszystkie pytania komisji; konferencja prasowa na której red. A. Michnik odpowiada na zarzuty Lwa Rywina
25 lutego - poseł Piotr Smolana postanawia odejść z komisji.
26 lutego - poseł Ryszard Kalisz postanawia odejść z komisji.
1 marca - komisja śledcza przesłuchuje wiceprezesa Agory Piotra Niemczyckiego.
4 marca - komisja kończy przesłuchanie Niemczyckiego i rozpoczyna przesłuchanie Heleny Łuczywo - wiceprezes Agory i zastępcy redaktora naczelnego Gazety Wyborczej.
28 kwietnia - komisja przesłuchuje Leszka Millera, w praktyce jedynym przesłuchującym jest poseł Zbigniew Ziobro. Dochodzi do spięcia między politykami, padają słowa, które obrażają obie strony (w tym inwektywa Millera pod adresem Ziobry "Pan jest zerem").
15 maja - przesłuchanie Stanisława Sołtysińskiego, przewodniczącego Rady Nazdorczej Agory; oraz początek przesłuchania Grzegorza Kurczuka, ministra sprawiedliwości
1 lipca - przesłuchanie Cezarego Banasińskiego, prezesa UOKiK
2 lipca - przesłuchanie Aleksandra Proksy, prezesa Rządowego Centrum Legislacji
11 lipca - posiedzenie poświęcone tylko sprawom bieżącym
16 lipca - przesłuchanie Tomasza Łopackiego, głównego specjalisty w Departamencie Prawno-Legislacyjnym Ministerstwa Kultury; Iwony Galińskiej, zastępcy dyrektora Departamentu Prawnego KRRiT
17 lipca - przesłuchanie Bożeny Szumilewicz, głównego legislatora w Rządowym Centrum Legislacyjnym i ponowne przesłuchanie Janiny Sokołowskiej, dyrektora Departamentu Prawnego KRRiT
19 lipca - przesłuchanie Martyny Jońskiej, głównego legislatora w Rządowym Centrum Legislacyjnym; konfrontacja świadków - Bożeny Szumilewicz oraz Tomasza Łopackiego; konfrontacja świadków - Bożeny Szumilewicz oraz Iwony Galińskiej; konfrontacja świadków - Bożeny Szumilewicz oraz Janiny Sokołowskiej
24 lipca - posiedzenie poświęcone tylko sprawom bieżącym
19 sierpnia - przesłuchanie Ewy Ziemiszewskiej, dyrektora Departamentu Prawno-Legislacyjnego w Ministerstwie Kultury
20 sierpnia - przesłuchanie Beaty Hebdzyńskiej, wiceprezes Rządowego Centrum Legislacji
21 sierpnia - przesłuchanie Ewy Gościckiej, byłej wicedyrektor Departamentu Legislacyjnego w Rządowym Centrum Legislacji
4 września - przesłuchanie Wandy Marciniak, byłej prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie
26 kwietnia2004 roku Lew Rywin został nieprawomocnie skazany przez Sąd Okręgowy w Warszawie na dwa i pół roku więzienia oraz 100 tysięcy złotych grzywny. Sąd zmienił kwalifikację czynu z płatnej protekcji na oszustwo.
10 grudnia2004 warszawski Sąd Apelacyjny, po rozpatrzeniu odwołania od wyroku Sądu Okręgowego, ponownie zmienił kwalifikację prawną czynu uznając, że Lew Rywin był pośrednikiem osób, które chciały złożyć Agorze korupcyjną propozycję; sąd obniżył przy tym wyrok i skazał Lwa Rywina na dwa lata więzienia i 100 tys. zł grzywny. Wyrok jest prawomocny.
Raport komisji
Na ostatnim posiedzeniu komisji uchwalono, bez merytorycznej dyskusji i wbrew woli jej przewodniczącego Tomasza Nałęcza raport przygotowany przez Anitę Błochowiak, stwierdzający, że żadnej "grupy trzymającej władzę" nie było, zaś Lew Rywin działał sam. Raport Anity Błochowiak został przyjęty przez komisję głosami posłów Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Samoobrony RP i posła niezrzeszonego Bohdana Kopczyńskiego. Nieobecny był poseł Polskiego Stronnictwa LudowegoJózef Szczepańczyk. Pozostali posłowie (z Socjaldemokracji Polskiej, Prawa i Sprawiedliwości i Platformy Obywatelskiej) głosowali przeciwko projektowi.
Od raportu tego odcięła się grupa posłów, członków komisji - w tym także jej przewodniczący - która przygotowała mniejszościowe wersje raportu, stwierdzające, że jednak taka grupa istniała i przedstawiająca swój własny scenariusz wydarzeń i domniemany skład tej grupy. Na posiedzeniu plenarnym Sejmu 28 maja2004 roku bezwzględna większość posłów opowiedziała się niespodziewanie za najradykalniejszym sprawozdaniem, przygotowanym przez posła Ziobro. Było to efektem proceduralnej sztuczki opozycji, która korzystając z nieobecności częsci posłów SLD zaproponowała głosowanie nad mniejszościowymi wersjami raportów, oraz błędnej taktyki SLD, który w kolejnych głosowaniach poparł raport posła Łącznego (Samoobrona) licząc, że tym sposobem wyłonione zostaną dwa raporty, którym trudno będzie uzyskać większość. W ostatnim z głosowań "Samoobrona" niespodziewanie oddała głosy na raport Ziobry, który - przy wymaganej większości bezwzględnej 188 - otrzymał 190 głosów. 24 września2004Sejm potwierdził (231 za, 169 przeciw, 2 wstrzymujące) przyjęcie raportu posła Zbigniewa Ziobry jako ostatecznego raportu komisji śledczej.