Encyklopedia w MarkpolReklama:Wschowa to miasto powiatowe w województwie lubuskim. 17 tys. mieszkańców, W skład powiatu wschowiskiego wchodzą gminy: Wschowa, Sława i Szlichtyngowa. HistoriaKrólewskie miasto â Wschowa Początki Wschowy są nieznane i toną w mrokach średniowiecza. Zalążkiem miasta był gród, stojący na miejscu późniejszego zamku, który pełnił funkcję strażnicy czuwającej nad bezpieczeństwem przebiegającej w pobliżu drogi handlowej zwanej âpoznańską". Szlak ten łączył Wielkopolskę z Czechami, Saksonią i Łużycami. Historiografia polska za pierwszą wzmiankę o Wschowie przyjmuje bullę papieża Innocentego II z 1136 roku do arcybiskupa gnieźnieńskiego. Dzięki swojemu położeniu przy ważnym szlaku handlowym Wschowa ze stosunkowo niewielkiego miasta rozwinęła się w XIV wieku w znaczący ośrodek. Miasto uznane za królewskie było stolicą ziemi wschowskiej, posiadało własny samorząd miejski. O statusie Wschowy świadczy fakt, że nie była podporządkowana władzy starosty generalnego rządzącego Wielkopolską i miała odrębnego starostę i kata. Wschowa leżała na pograniczu Wielkopolski i Śląska, często więc była miejscem ścierania się wpływu książąt śląskich i wielkopolskich. Schyłek XIII w. i początek XIV w. były dla Wschowy czasem przechodzenia z rąk do rąk. Ostatecznie do Polski przyłączył jąlatem 1343r. król Kazimierz Wielki. Tak o tym wydarzeniu pisze Jan Długosz "Zatem król Kazimierz obległszy miasto Wschowę, dobywał go przez kilkanaście dni, a gdy przesłane na jego obronę rycerstwo księcia żagańskeigo nie mogło mu się oprzeć skutecznie, poburzył i wyłamał mury i miasto opanował". Przyłączenie Wschowy do Królestwa Polskiego stworzyło miastu nowe możliwości rozwoju gospodarczego. W latach 1345 i 1349 Kazimierz Wielki obdarzył miasto przywilejami, na podstawie których miasto otrzymało m.in. wolność celną w całym Królestwie, wieś Przyczynę Górną oraz prawo wyrębu drzew w lasach królewskich. W 1404 r. król wydał dokument, w którym Wschowa otrzymała prawo bicia monety oraz sprzedaży soli. Ten szeroki strumień przywilejów wpłynął korzystnie na rozwój gospodarczy Wschowy. Intensywnie rozwijało się tutaj sukiennictwo, główny element życia ekonomicznego miasta. Sukno wschowskie sprzedawane było od 1385 r. na Rusi w Nowogrodzie Wielkim na równi z suknem niderlandzkim. Od 1493 r. wyroby sukiennicze miasta zaopatrywano w plomby z herbem miasta i pieczęcią królewską jako rękojmią ich jakości. Miasto zaczęło się gwałtownie rozrastać w XVII w. W 1633 r. ówczesny starosta, Hieronim Radomicki, zbudował poza obrębem murów Nowe Miasto, które w dwa lata później liczyło już 88 domów. W 1642 r. Nowa Wschowa otrzymała miejskie prawo magdeburskie, ponadto posiadała odrębny samorząd miejski, ratusz, szpital, cmentarz i szkołę. W tym okresie we Wschowie założono pierwszą w Polsce manufakturę farbiarską, której założycielem i właścicielem był osiadły w mieście Włoch Niccolo Bacaralli, cieszący się przychylnością zarówno Zygmunta III jak i Władysława IV. Obok mennicy miejskiej, działała także, w latach 1588-1662, mennica koronna. To właśnie we Wschowie w XVII w. niemiecki mincerz Andrzej Tymff bił nową monetę zwaną âtymfem". Była to moneta tak dobrej jakości, że od niej pochodzi powiedzenie âdobry żart tymfa wart". 13 lutego 1706 r., w czasie wojny północnej między Dębową Łęką a Osową Sienią wojska szwedzkie gen. Karla RenskjĂślda, w zaciekłej bitwie, pobiły prawie dwukrotnie większą armię sasko-rosyjską. Jeszcze w pierwszej połowie XVIII w. Wschowa dzięki pozytywnym wpływom wizyt królewskich Augusta II i Augusta III Sasa jest silnym ośrodkiem gospodarczym i politycznym Rzeczpospolitej. Obaj władcy kilkakrotnie odwiedzali Wschowę w celu odbywania tutaj posiedzeń senatu. Przyjmowali tu również w latach 1737 i 1755 poselstwa tureckie. Z tych względów Wschowa pełniła wówczas funkcję drugiej, nieoficjalnej stolicy Polski. O znaczeniu miasta w okresie I Rzeczypospolitej świadczy jego pozycja wśród innych ośrodków miejskich. Według ustawy o poborze podatku podymnego z 1775 r. do I klasy miast zaliczono tylko Warszawę, a do II klasy Kraków, Poznań i Wschowę. W wyniku II rozbioru Polski Wschowę włączono do Prus. W latach 1836-1837 zbudowano szosę, która połączyła Wschowę z Głogowem i Poznaniem. W 1857 r. miasto otrzymało połączenie kolejowe z Głogowem i Lesznem, a w 1913 r. uruchomiono linię do Sławy. W tym czasie powstały nowe zakłady przemysłowe, w 1843 r. otwarto fabrykę sukna, a od 1881 r. rozpoczęła działalność cukrownia. Po I wojnie światowej Wschowa pozostała w granicach Niemiec. W 1922 r. weszła w skład nowo utworzonej Marchii Granicznej Poznań-Prusy Wschodnie, a po jej likwidacji, w 1938 r., została przyłączona do Prowincji Śląskiej. 2 września 1939 r., po rozpoczęciu działań II wojny światowej, pod miasto podeszły oddziały 55 Poznańskiego Pułku Piechoty i 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich tocząc bój o miasto. Niestety, wobec cofającego się całego frontu, żołnierze polscy nie zdobyli miasta. 31 stycznia 1945 r., po 152 latach, Wschowa znów znalazła się w granicach państwa polskiego.ZabytkiLAPIDARIUM RZEŹBY NAGROBNEJ ul. Spokojna Unikatowy w skali kraju i Europy cmentarz ewangelicki. Założony w 1609 roku jest najstarszą nekropolą chrześcijańską w Polsce, położoną poza murami miasta (extra muros). W swoim kształcie przestrzennym, którego najistotniejszym elementem jest prostokątny, porośnięty zielenią teren otoczony otwartymi do wnętrza arkadami, nawiązuje do średniowiecznych włoskich założeń cmentarnych Campo Santo (Święte Pola). Wschowski cmentarz jest pierwszą i największą na ziemiach polskich nowożytną realizacją włoskiego wzoru chowania zmarłych, dostosowaną jednak do możliwości i potrzeb ówczesnej gminy ewangelickiej. Cmentarz był dwukrotnie poszerzany w latach 1610 i 1630. W XIX w. dołączono od strony zachodniej nekropolę katolicką, na terenie której znajduje się dom przedpogrzebowy o charakterze klasycystycznym, zbudowany w 1819 r. Cmentarz stanowi unikalny w skali kraju zespół dzieł protestanckiej sztuki sakralnej XVII- XIX w. RATUSZ Rynek Pierwotnie gotycka i częściowo drewniana budowla, spaliła się w 1529r.; ocalały tylko partie murowane m.in. charakterystyczna, monumentalna wieża. Obecny neoromański charakter nadano ratuszowi w latach 1860-1870, powiększając równocześnie jego bryłę nieproporcjonalnie do skali rynku. Jest to budynek murowany, trójkondygnacyjny, założony na rzucie prostokąta, z wieżą w narożniku północno-zachodnim. Wieża ratuszowa w założeniu kwadratowa, w drugiej kondygnacji przechodząca w ośmiobok. Natomiast trzecia, węższa kondygnacja, została obwiedziona galeryjką. W części północno-wschodniej na parterze zachowała się sala nakryta późnogotyckim sklepieniem sieciowym (I poł. XV w). Na zewnątrz w elewacji frontowej, nad wejściem głównym, umocowana jest płaskorzeźba, wyobrażająca prawdopodobnie koronację Najświętszej Maryi Panny oraz kartusz z herbem miasta. Staromiejski Kościół Ewangelicki p.n. Żłobka Chrystusowego ul. Kilińskiego Zbudowany w 1604 r. staraniem Hansa Grautsa i pastora Waleriusza Herbergera, na murach miejskich oraz murach dwóch domów położonych przy bramie Polskiej. Po pożarze w 1644 r. odnowiony i ponownie poświęcony w 1647 r. Po roku 1945 zdewastowany, użytkowany na magazyn. Kościół został zbudowany w tradycjach gotyckich, z wnętrzem późnobarokowym. Zespół obiektów składał się pierwotnie z kościoła ewangelickiego, wieży (była baszta obronna), szkoły i budynku dawnej pastorówki. W wigilię Bożego Narodzenia 1604 r. odbyło się uroczyste nabożeństwo inaugurujące nową świątynię. Dla upamietnienia tego wydarzenia pastor Waleriusz Herberger nadał jej wezwanie Żłobka Chrystusowego KOŚCIÓŁ FARNY Plac Farny Kościół Farny pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa Męczennika i Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii po raz pierwszy wzmiankowany jest w 1435 r. Po pożarze w 1685 r. został odbudowany przez kanonika Karola Łodzię-Ponińskiego wg projektu Pompeo Ferrariego, nadwornego architekta Leszczyńskich w Rydzynie i twórcy licznych kościołów w Wielkopolsce. Dzięki niemu możemy podziwiać trzynawową bazylikę w stylu barokowym, z pozostałościami gotyckimi i potężną wieżą o wysokości 68 m. Wnętrze posiada bogate wyposażenie. Nawa główna o charakterystycznym dla twórczości Pompeo Ferrariego założeniu elipsoidalnym komunikuje się z nawami bocznymi i prezbiterium profilowanymi arkadami wspartymi na filarach o bogatym wykroju. Na zachodniej ścianie znajduje się cenny obraz z XVIII wieku przedstawiający panoramę miasta z tego okresu. ZESPÓŁ KLASZTORNY OO. FRANCISZKANÓW ul. Klasztorna Zespół klasztorny Franciszkanów, dawniej Bernardynów, usytuowany jest poza terenem Starego Miasta, na dawnym przedmieściu Wschowy, w kierunku płn.- zach. od Rynku pomiędzy ulicami Klasztorna a Niepodległości. Bernardyni przybyli do Wschowy w 1457 r., sprowadzeni przez króla Kazimierza Jagiellończyka, gdzie wznieśli kościół i klasztor. Pierwotnie obydwie budowle wykonane były w konstrukcji szachulcowej. Po zajęciu kościoła przez protestantów w 1552 r. i spaleniu klasztoru w 1556 i 1558 r., zakonnicy przenoszą się do Kościana. Po powrocie braci zakonnych do Wschowy, w latach 1638 - 1644 odbudowano kościół i klasztor. W 1667 r. kolejny pożar częściowo zniszczył kościół. W XVIII w. nastąpiła rozbudowa klasztoru. W 1731 r. wzniesiono kaplicę Św. Krzyża, a w latach 1745 -1747 założono dziedziniec odpustowy z krużgankami. Wieżę kościelną zbudowano w 1742 r., według projektu Jana Józefa Stiera z Rydzyny. W roku 1745 wykonano barokową polichromię na sklepieniach nawy i prezbiterium. Po kasacie klasztoru w 1827 r., kościół przekazano parafii a w budynku klasztornym urządzono szkołę. W roku 1945 klasztor i kościół przejęty został przez Franciszkanów. MURY OBRONNE Mury obronne, razem z fosą, otaczały dawniej całe miasto. Wzniesione na planie zbliżonym do koła, obejmują obecnie teren dawnego Starego Miasta. Do dziś zachowane fragmenty murów, zbudowano zapewne na miejscu umocnień drewniano - ziemnych w XIV w. (pierwsza wzmianka z 1345 r.), a następnie rozbudowywano i wzmacniano wielokrotnie w ciągu XV, XVI i XVII w. Mury wykonane są głównie z kamienia i częściowo z cegły. Na znacznych odcinkach mury zachowały się w wysokości ok. 2 - 4 m od poziomu fosy. W skład obwarowań wchodziły dwie bramy prowadzące do centrum miasta: od południa Brama Głogowska ( u zbiegu dzisiejszch ulic Ratuszowej i Łaziennej) oraz od północy Brama Polska (u zbiegu ulic Powstańców Wielkopolskich i Kilińskiego). W XIX w. bramy i część murów obronnych rozebrano. Zachowała się jednak większa część murów i wieża Bramy Polskiej, która została zaadaptowana w XVII w. na dzwonnicę kościoła ewangelickiego.Chcesz wypromować swoją stronę w internecie?? - nie zwlekaj pozycjonowanie w Luman.biz to rozsądny wybór |
|