Noe (hebr.× ×•×—), wg Ksiêgi Rodzaju (6,8-9,29) syn Lameka, patriarcha, cz³owiek prawy i sprawiedliwy, który jedyny spo¶ród ówczesnych zepsutych ludzi znalaz³ ³askê w oczach Boga Jahwe. Dlatego Bóg postanowi³ sprowadziæ powszechny potop, maj±cy zg³adziæ ludzko¶æ i oszczêdziæ Noego wraz z rodzin± i zwierzêtami Ziemi. W tym celu kaza³ zbudowaæ arkê, pomie¶ciæ w niej rodzinê i po parze wszystkich niep³ywaj±cych zwierz±t, aby przeczekaæ katastrofê. Arka spoczê³a po 40 dniach potopu na górze Ararat, a Noe zszed³ na l±d i z³o¿y³ Panu ofiary z byd³a i ptactwa. Bóg obieca³ nie sprowadzaæ wiêcej potopu z powodu cz³owieka i na znak przymierza rozci±gn±³ na niebie ³uk - têczê. Wed³ug tradycyjnej chronologii biblijnej Noe ¿y³ w latach 2902 p.n.e.-1952 p.n.e..
Przymierze Jahwe z Noem rozci±ga siê, zdaniem wyznawców judaizmu w przeciwieñstwie do przymierza z Abrahamem na wszystkich ludzi i obejmuje (wg siedem przykazañ:
Ustanowienie sprawiedliwych i praworz±dnych s±dów s±dz±cych przestêpstwa.
Ortodoksyjni ¿ydzi zalecaj± nie-¿ydom raczej przestrzeganie tych praw (tzw. prawa noahickie) ni¿ konwersjê na judaizm.
Wed³ug Biblii Noe jako pierwszy cz³owiek za³o¿y³ winnicê i zazna³ upojenia alkoholowego. Syn Noego Cham znalaz³ ojca nagiego i powiedzia³ o tym braciom - Semowi i Jafetowi, za co zosta³ przeklêty. Wed³ug polskiej legendy szlacheckiej szlachta pochodzi od Jafeta, ch³opi od Chama, a ¯ydzi - od Sema.
Noe jest przedmiotem licznych legend. Wed³ug jednej z nich ¿ona Noego nie chcia³a wej¶æ do arki, co spowodowa³o wielk± k³ótniê miêdzy ma³¿onkami. Wed³ug Koranu ¿ona Noego, Waila, usi³owa³a przekonaæ wszystkich, ¿e jej m±¿ oszala³.
Zobacz te¿: Arka Noego, Noe (imiê).