Encyklopedia w Markpol

Reklama:

Japonia (日本 - Nihon lub Nippon; 日本国 - Nihon-koku lub Nippon-koku) – pastwo lece w Azji Wschodniej, na archipelagu Wysp Japoskich – najwiksze z nich to: Honshū, Hokkaidō, Kyūshū i Shikoku. Z mniejszych wysp naley wymieni te Okinaw. |---- | align="center" colspan="2" style="border-bottom:1px solid gray;" | Dewiza: brak |---- | align="center" colspan="2" style="border-bottom:1px solid gray;" | Hymn pastwowy: Kimi Ga Yo |---- | align="center" colspan="2" style="background:
  • ffffff;" | |---- | Jzyk urzdowy | japoski |---- | Stolica | Tokio |---- | Ustrj polityczny | monarchia konstytucyjna |---- | Gowa pastwa
    | cesarz
    Akihito |---- | Szef rzdu
    | premier
    Jun'ichirō Koizumi |---- | Powierzchnia
     - cakowita
     - wd rdld. | 60.
    377 835 km²
    0,8% |---- | Liczba ludnoci
     - ogem (2005)
     - gsto zalud. | 10.
    127 417 244
    337 os./km² |---- | Waluta | jen (JPY lub ¥) |---- | Strefa czasowa | UTC +9 |---- | Domena internetowa | .jp |---- | Kod samochodowy | J |---- | Kod telefoniczny | +81 |---- |}

    Nazwy Japonii

    Zapisane w kanji sowo Japonia (日本) ma dwa odczytania Nihon oraz Nippon. Pierwsze z odczyta jest uywane w codziennym jzyku, natomiast drugie jest raczej wykorzystywane w oficjalnych sytuacjach. Obie te nazwy znacz dosownie: "Kraj (Ziemia) Wschodzcego Soca" (日 – soce; 本 – pochodzenie, pochodzi). To okrelenie pochodzi z Chin i odnosi si do pooenia geograficznego Japonii wzgldem kontynentalnej Azji. Wczeniejsz nazwa Japonii jeszcze sprzed nawizaniem kontaktw z Chinami, nadawan przez ludno zamieszkujc jej ziemie byo Yamato (大和). W Chinach natomiast te ziemie w okresie Trzech Krlestw zwano Wa (倭). W jzykach europejskich nazwa Japonia pojawia si dziki podrnikowi Marco Polo, ktry zapisa wymow mandaryskiego okrelenia tych ziem: Cipangu. Jednake dzisiejsza sowo "Japan" pochodzi prawdopodobnie z kantoskiego Jatbun. W jzyku malajskim kantoskie okrelenie przybrao posta Japang i tak zostao zaimportowane do Europy przez portugalskich kupcw. W 1577 r. zapisano po raz pierwszy to sowo jako Giapan. Oficjalna japoska nazwa kraju to Nipponkoku lub Nihonkoku (日本国), co dosownie oznacza "Pastwo Japoskie" (国 – kraj, pastwo). Mimo, e nazwy Nippon oraz Nihon s najbardziej popularne w Japonii, uywa si tam take okrele Japan oraz Jipangu (od Cipangu).

    Historia

    Zobacz wicej: Historia Japonii Japonia ma bardzo dug histori, ktr tradycyjnie dzieli si na okresy (ery):
  • Jōmon 縄文 (od XII tysiclecia p.n.e. do ok. 300 przed nasz er)
  • Yayoi 弥生 (od ok. 300 przed nasz er – do ok. 300 naszej ery)
  • Kofun 古墳 (III-VII w.)
  • Nara 奈良 (710-794) – nazwa epoki od wczesnej stolicy Japonii – Nara
  • Heian 平安 (794-1192) – czas dominacji rodu Fujiwara, pod koniec epoki nastpuje spadek znaczenia rodu Fujiwara, nastpuje wojna rodw Minamoto i Taira
  • Kamakura 鎌倉 (1192-1333) – czas rzdw shōgunw z rodu Minamoto
  • Muromachi 室町 (1333-1560)
  • Azuchi Momoyama 安土桃山 (1560-1600)
  • Edo 江戸 (1600-1868) – okres rzdu shōgunw z rodu Tokugawa w Edo
  • Meiji 明治 (1868-1912) – okres rzdw cesarza Meiji
  • Taishō 大正 (1912-1926) – okres rzdw cesarza Taishō
  • Shōwa 昭和 (1926-1989) – po II wojnie wiatowej cesarze ponownie utracili realn wadz w Japonii
  • Heisei 平成 (1989 do dzi) – czas rzdw cesarza Akihito

    Polityka

    Parlament

    Japonia jest monarchi konstytucyjn. Najwyszym organem wadzy ustawodawczej jest dwuizbowy parlament (国会 - Kokkai, dosownie: Zgromadzenie Narodowe), skadajcy si z Izby Reprezentantw (衆議院 - Shūgi-in, izba nisza) oraz Izby Radcw (参議院 - Sangi-in, izba wysza). W izbie niszej zasiada 480 osb, kadencja trwa 4 lata, natomiast w wyszej 242 osb wybieranych na 6 lat. Wybory s powszechne i tajne. Premier jest wybierany spord czonkw rzdzcej partii, musi by czonkiem parlamentu. Moe on powoywa i odwoywa ministrw, ktrych wikszo take musi by czonkami parlamentu. Rzd jest odpowiedzialny przed parlamentem. Partia Liberalno-Demokratyczna (PLD) jest u wadzy od 1955 r., oprcz krtkiego okresu rzdw koalicji partii bdcych w opozycji do PLD w 1993 r. Najwiksz parti opozycyjn jest Partia Demokratyczna.

    Cesarz Japonii

    Gow pastwa jest cesarz Japonii, ale jego rola ogranicza si do obowizkw ceremonialnych i nie posiada on realnej wadzy. Cesarz Akihito (明仁) jest stu dwudziestym pitym cesarzem Japonii. Przej tron po mierci ojca, cesarza Hirohito 7 stycznia 1989, formalnie zostajc cesarzem 12 listopada 1990. Jego syn, ksi Naruhito polubi ksiniczk Masako Owada i z tego zwizku ma crk ksiniczk Aiko. Prawa do tronu gwarantowane s jedynie mskim potomkom, poniewa jednak aden z synw Hirohito nie posiada takiego, narasta wic niepokj wobec cigoci linii cesarskiej. Podnosz si gosy o koniecznoci rewizji japoskiego prawa tak, by kobiety rwnie mogy dziedziczy tron.

    Geografia

    Japonia to kraj tysicy wysp i wysepek cigncych si wzdu wschodnich wybrzey Azji. Najwiksze wyspy to Hokkaidō, Honshū (gwna wyspa), Shikoku oraz Kyūshū. Na Japoni skada si take okoo 3000 maych wysepek. Powierzchnia kraju wynosi 377 835 km² (wczajc w to 3091 km² wd terytorialnych), dugo linii brzegowej wynosi 29751 km. Najwyszy szczyt Japonii to Fuji-san (富士山) wznoszca si na 3776 m n.p.m., natomiast najniszy to depresja Hachiro-gata (4 m p.p.m.). Okoo 73% powierzchni Japonii to gry. Dua cz wzniesie wykorzystywana jest pod uprawy. Japonia znajduje si w obszarze aktywnym sejsmicznie. Czste, niewielkie trzsienia ziemi oraz sporadyczna aktywno wulkaniczna jest odczuwana na wszystkich wyspach. Zdarzaj si take potne trzsienia ziemi, ktre w poczeniu z wystpujcymi po nich falami tsunami powoduj znaczne zniszczenia. Ostatnie wiksze trzsienia zanotowano w 2004 r. (trzsienie Chuetsu) oraz w 1995 (Trzsienie ziemi w Kōbe). Japonia synie ze swoich niezliczonych wd termalnych (温泉 - onsen).

    Klimat

    Japonia rozciga si od chodnych terenw pnocnych do subtropikalnych wysp na poudniu, wobec czego klimat, mimo e w wikszej czci kraju podzielony jest na wyrane 4 pory roku, inaczej ksztatuje si na poszczeglnych wyspach. Oglnie rzecz biorc, klimat zaley od okresowych wiatrw wiejcych zim od kontynentu w kierunku morza i od oceanu do kontynentu w czasie lata. Zim nad terenem Japonii spotykaj si zimne, suche masy powietrza z Syberii, oraz cieplejsze i wilgotne prdy znad Pacyfiku, co skutkuje obfitymi opadami niegu od strony Morza Japoskiego. Latem ciepe prdy pacyficzne przynosz wysokie temperatury i du wilgotno powietrza. Poza obszarem Hokkaidō, w okresie pnego czerwca i wczesnego lipca panuje pora deszczowa, ze wzgldu na zaleganie nad tym terenem okresowego frontu deszczowego baiu zensen (梅雨前線). W okresie pnego lata i wczesnej jesieni, wystpuj tajfuny, nierzadko wystpujce wraz z opadami. W pozostaym okresie klimat Japonii jest umiarkowanie agodny z niewielkimi opadami. Ze wzgldu na rozcigo poudnikow Japonii, wyodrbni moemy tam sze gwnych stref klimatycznych:
  • Hokkaidō: Charakteryzuje si mronymi i nienymi zimami oraz ciepymi latami.
  • Morze Japoskie: Pnocno-zachodni wiatr przynosi w zimie obfite opady. Latem, w tym obszarze jest chodniej ni w obszarach z wpywem ciepych prdw Oceanu Spokojnego, czasami jednak wystpuj bardzo wysokie temperatury ze wzgldu na wystpowanie wiatru typu fen.
  • Centralne Wyyny (Chūō-kochi): Due rnice temperatur pomidzy okresami letnim i zimowym oraz pomidzy dniem a noc. Niewielkie opady.
  • Wewntrzne Morze Japoskie (Seto-naikai): Gry regionw Chūgoku oraz Shikoku stanowi barier dla wiatrw sezonowych, co czyni klimat agodnym.
  • Ocean Spokojny: Chodne zimy z niewielkimi opadami. Lata, ze wzgldu na sezonowy wiatr poudniowozachodni, gorce, bardzo wilgotne.
  • Wyspy Nansei (Wyspy Riukiu): Klimat subtropikalny z ciepymi zimami i gorcymi latami. Due opady, szczeglnie w czasie pory deszczowej. Czsto wystpuj tajfuny. W 2004 r. na gwnych wyspach wystpia rekordowa liczba dziesiciu tajfunw.

    Prefektury i regiony

    Japonia podzielona jest na 47 prefektur:
  • Hokkaidō
  • Aomori
  • Iwate
  • Miyagi
  • Akita
  • Yamagata
  • Fukushima
  • Ibaraki
  • Tochigi
  • Gunma
  • Saitama
  • Chiba
  • Tōkyō
  • Kanagawa
  • Niigata
  • Toyama
  • Ishikawa
  • Fukui
  • Yamanashi
  • Nagano
  • Gifu
  • Shizuoka
  • Aichi
  • Mie
  • Shiga
  • Kyōto
  • Ōsaka
  • Hyōgo
  • Nara
  • Wakayama
  • Tottori
  • Shimane
  • Okayama
  • Hiroshima
  • Yamaguchi
  • Tokushima
  • Kagawa
  • Ehime
  • Kōchi
  • Fukuoka
  • Saga
  • Nagasaki
  • Kumamoto
  • Ōita
  • Miyazaki
  • Kagoshima
  • Okinawa
  • Japonia jest podzielona take na 8 regionw: Hokkaidō, Tōhoku, Kantō, Chūbu, Kinki (potocznie zwany Kansai), Chūgoku, Shikoku, oraz Kyūshū (wczajc w to prefektur Okinawy).

    Spory terytorialne

    Japonia prowadzi spory o kilka maych wysepek z Rosj, Kore Poudniow, Chinami oraz Tajwanem.

    Demografia

    W lipcu 2004 r. zarejestrowano w Japonii 127 333 002 ludzi. Jest to kraje o zdecydowanej przewadze ludnoci etnicznie japoskiej – ok. 99% ludnoci to rdzenni Japoczycy, poza tym jest okoo 1 miliona Koreaczykw, 1,5 miliona mieszkacw Okinawy, 0,5 miliona Chiczykw, tyle samo Filipiczykw oraz 250 tysicy Brazylijczykw, a take niewielka ilo rdzennych mieszkacw pnocnych wysp Japonii – Ajnw. Imigracja do Japonii jest niewielka, jednak do znaczna liczba cudzoziemcw przebywa czasowo w Japonii. rednia dugo ycia wynosi 81,04 lat, z czego mczyni 77,74, a kobiety 84,51. Japoskie spoeczestwo gwatownie si starzeje, co jest efektem powojennego wyu demograficznego, oraz wzrostu zaludnienia na pocztku XX w., powodowanego z kolei modernizacj kraju i podniesieniem standardw ycia. Przewiduje si, e w 2007 r. zostanie zahamowany przyrost naturalny ludnoci i ponad 20% populacji bdzie miao powyej 65 lat. Takie zamiany w strukturze demograficznej stwarzaj wiele spoecznych problemw, gwnie potencjalny ubytek siy roboczej oraz wzrost kosztw opieki socjalnej. Trwaj dyskusje w jaki sposb temu zaradzi. Z jeden strony stosuje si rnego rodzaju zachty dla potencjalnych rodzicw, z drugiej rozwaa si kwesti imigracji, ktra jednak ze wzgldu na zmniejszajce si poczucie bezpieczestwa nie jest zbyt popularnym rodkiem na odmodzenie japoskiego spoeczestwa. Dominujcym jzykiem jest japoski, nie stosuje si praktycznie alfabetu aciskiego, ale pismo kanji, czyli znaki pochodzenia chiskiego uywane do zapisu sw oraz dwie formy pisma sylabicznego kana, powstae poprzez uproszczenie znakw kanji – hiragana – gwnie do zapisu form gramatycznych, oraz katakana, gwnie do zapisu zapoycze i wyrazw dwikonaladowczych.

    Religia

    Wikszo Japoczykw deklaruje przynaleno do jednej z wielu sekt buddyjskich. Mniejsz popularnocia cieszy si oryginalna japoska religia Shintō. Pozostae, jak chrzecijastwo czy szamanizm, maj niewielk liczb wiernych.

    Edukacja

    Obowizkowa edukacja obejmuje szko podstawow oraz gimnazjum, ktre trwaj cznie 9 lat (od 6 do 15 roku ycia). Prawie wszystkie dzieci kontynuuj nauk w trzyletnich szkoach rednich a 96% absolwentw tych szk rozpoczyna nauk na uniwersytetach, prywatnych kolegiach lub innych szkoach wyszych.

    Sztuka

    Muzyka wspczesna:
  • Ayumi Hamasaki
  • Noriko Sakai Specyficzne japoskie dziedziny sztuki:
  • Anime
  • Bonsai
  • Manga
  • Ukiyo-e

    Literatura

    zobacz: literatura japoska

    Rzemioso

  • ceramika japoska
  • laka
  • patnerstwo: katana

    Kultura

    Japonia posiada bardzo bogat kultur, przekazywan z pokolenia na pokolenie. Charakterystyczne dla tego kraju s takie czynnoci jak tworzenie origami, sztuka ukadania kwiatw ikebana, specyficznego formowania drzew bonsai, ceremonia picia herbaty, tradycyjne gry: go i shogi lub te narodowe sporty japoskie – budo.

    Sporty japoskie

  • aikido
  • judo
  • karate
  • kendo
  • kyudo
  • sumo

    Bibliografia

  • Frederic Louis "ycie codzienne w Japonii w epoce samurajw"
  • Frederic Louis "ycie codzienne w Japonii u progu nowoczesnoci: 1868-1912"
  • Tubielewicz Jolanta "Historia Japonii"

    Chcesz wypromowa swoj stron w internecie?? - nie zwlekaj pozycjonowanie w Luman.biz to rozsdny wybr
    2005 Encyklopedia
    These materials are based onWikipedia and licensed under the GNU FDL
    Home Insurance|Personal Car Finance|Car Loans|Per Insurance|Mobile Phone