Encyklopedia w MarkpolReklama:Krótka charakterystyka:Nazwa grupy etnicznej lub plemienia: Iroquois. :Polska nazwa: Irokezi, liga irokeska :Języki: irokeskie należący do fyli makrosiouańskiej. :Krótka charakterystyka: liga plemion (Mohawk, Oneida, Onandaga, Kajuga i Seneka, a od 1712 także Tuscarora) Indian Ameryki Północnej zamieszkujących tereny na wschód od Wielkich Jezior i na południe od Rzeki Św. Wawrzyńca, zajmowane przez północna cześć stanów Nowy Jork, Penslylwanii i Maine, niemal całkowicie teren stany Vermont oraz południowe obszary prowincji Kanady Quebec. :Sławne postaci: ]], [[ :Populacja: ok. 52557 osób (1990).Historia i dzieje współczesneWedług legend, że zjednoczenia plemion dokonał wódz Mohawków Hiawatha w początkach XV wieku. Liga kierowała rada pięćdziesięciu wodzów reprezentujących poszczególne plemiona. Słowo Irokez pochodzi z języka algonkińskiego, w którym oznacza âwążâ lub âprzerażający człowiekâ.OrganizacjaIrokezi stworzyli jedną z najbardziej zaawansowanych cywilizacyjnie kultur Indian Ameryki Północnej. Prowadzili osiadły tryb życia i swą gospodarkę, do czasu przybycia Europejczyków, opierali na rolnictwie. Uprawiali kilka odmian kukurydzy fasolę i dynię. Osiągnęli wysoka kulturę rolną, sprawnie posługując sie metodą wyrębu i wypalania. Prowadzili osiadły tryb życia. Mieszkali w tzw. długich domach, (long house), które mogły pomieścić kilka rodzin, do pięćdziesięciu osób. Irokezi porywali kobiety sąsiednich plemion na żony i dzieci do adopcji. Na roli pracowały kobiety, podczas gdy mężczyźni zajmowali się polowaniami i wojaczką. Znani byli jako znakomici i bezlitośni wojownicy. Kobiety Irokezów miały wysoki status społeczny i do nich należał wybór rady plemiennej.HistoriaW chwili, gdy zasoby środowiska Mohikanów uległy wyczerpaniu wskutek intensywnych polowań, Holendrzy z Nowej Holandii zwrócili swe zainteresowania w kierunku handlu z Irokezami. Irokezi rozpoczęli intensywne polowania by zaspokoić popyt. Tereny ich nie były jednak zbyt bogate w zwierzynę. Rozpoczeli więc rozszerzanie strefy swych wpływów na północ, na plemiona Huron i Ottawa (w XVI-XVII wieku Huroni byli potęgą traperską). Częściowo siłą, częściowo niezbyt korzystnymi dla tych drugich umową handlowym, Izokezi przejęli kontrolę i zdominowali handel skórami. Sytuację skomplikowało pojawienie się Francuzów i powstanie Nowej Francji. Francuzi nie tylko roztoczyli opiekę nad Indianami z północy, lecz także włączyli ich w swój system ekonomiczny, na dużo lepszych warunkach niż zapewniali to Irokezi. Wynikiem tego była długoletnia wojna pomiędzy Irokezami i Francuzami tzw. wojna bobrowa, w której udział brali także indiańscy sprzymierzeńcy Francuzów. W wyniku tych zmagań plemię Huron uległo niemal całkowitej eksterminacji. Konflikt francusko-irokeski zakończył się w 1701 wraz z podpisaniem wieczystego pokoju pomiędzy stronami. Irokezi, tracąc tereny handlowe na północy, rozpoczęli poszukiwanie nowych na zachodzie. Z czasem podporządkowali sobie ekonomicznie tereny na południe od Wielkich Jezior aż po Missisipi. Przez cały XVIII wiek Irokezi roztropnie pozostali neutralni w czasie szeregu konfliktów pomiędzy Wielką Brytanią a Francję o dominację w Ameryce Północnej. Ze swych ziem zostali wyparci po amerykańskiej wojnie o niepodległość (1775-1785), kiedy to rosnące w siłę Stany Zjednoczone zmusiły ich do ucieczki na brytyjskie obszary Kanady. Schyłek potęgi Irokezów nastąpił w XIX wieku, gdy futra bobrów wyszły w Europie z mody, w związku z czym znaczenie tego handlu dla Irokezów znacznie spadło. Współcześnie liga nie istnieje, choć jej plemiona nadal używają określenia "naród irokeski". Niektóre z plemion Ligi Irokezów zachowały silną pozycję. W szczególności Mohawkowie, którzy zamieszkują tereny w USA i Quebecu.PismoIrokezi wypracowali szczególny sposób komunikacji, a mianowicie rodzaj pisma, tzw. wampumu, w którym informacja była zakodowana wzorem paciorków.Chcesz wypromować swoją stronę w internecie?? - nie zwlekaj pozycjonowanie w Luman.biz to rozsądny wybór |
|