1490;ןעדן) - biblijny raj stworzony przez Boga dla pierwszych ludzi - Adama i Ewy. W ogrodzie ludzie wszystkiego mieli pod dostatkiem i z wszystkiego mogli korzystać, za wyjątkiem Drzewa Poznania Dobra i Zła, którego owoców nie mogli zrywać. Jednak Szatan pod postacią węża skusił Ewę do zerwania zakazanego owocu, który po skosztowaniu podała mężowi. Za ten akt nieposłuszeństwa wobec Boga zostali oboje wygnani z Edenu, którego od tej pory strzegły cheruby i wirujący ognisty miecz, aby nikt nie mógł zerwać owoców z drzewa życia.
Położenie Edenu
Księga Rodzaju nie podaje wiele informacji na temat ogrodu Eden. Wiadomo, że rosło tam wiele różnych drzew "miłych dla oka i smaczne owoce rodzące" (por. Rdz 2, 9). W środku ogrodu rosły drzewo życia i drzewo poznania. W ogrodzie wypływała rzeka, nawadniająca go i dzieląca się na cztery odnogi: Piszon, Gichon, Chiddekel (Tygrys) i Eufrat. Rzeki kryjące się pod tymi nazwami były przedmiotem licznych spekulacji, nie wydaje się jednak, żeby rzeki te odpowiadały którymkolwiek z obecnie istniejących. Według biblijnej narracji w jakiś czas po wygnaniu z Edenu człowieka miał miejsce apokaliptyczny potop, który musiał znacząco zmienić pierwotną geografię Ziemi. Obecne rzeki Eufrat i Tygrys musiały więc ukształtować się już po potopie i – oprócz nazw – nie muszą mieć wiele wspólnego z oryginalnymi rzekami wypływającymi z Edenu. Ci, którzy przetrwali potop mogli nadawać znane sobie stare nazwy nowym miejscom, rzekom i regionom. Na podobnej zasadzie koloniści osiedlający się na nowych ziemiach nadawali stare nazwy, znane z ich pierwotnej ojczyzny, nowym miejscom. Przykładowo angielskiemu Newcastle odpowiada położone na autralijskich antypodach Newcastle, swoje odpowiedniki w Nowym Świecie mają także np. Cambridge i Warszawa.
Tradycyjnie jednak położenie Edenu upatruje się gdzieś na Bliskim Wschodzie na terenach obecnego Iraku (Mezopotamia), Turcji (góry Taurus, dawniej Urartu), czy w północnym Iranie.
Eden jako raj
Słowo "raj", które chrześcijanie używają jako synonim ogrodu w Edenie, pochodzi z perskiego określenia paradis (&
1662;رديس) oznaczającego "ogród" lub "ogrodzone miejsce". Po raz pierwszy zostało użyte w Septuagincie w odniesieniu do ogrodu w Edenie. Według hebrajskiej tradycji utrata pierwotnego raju symbolizowała utratę obecności Boga w ludzkim doświadczeniu i dlatego odkupienie wyobrażano sobie jako odzyskanie raju, czy to na ziemi, czy w niebie.
Choć rajski ogród był poczatkowo miejscem na ziemi, można więc domniemywać, że został zniszczony podczas potopu, autorzy Nowego Testamentu zdają się sugerować, że został on po upadku człowieka zabrany z naszej rzeczywistości. Św. Paweł mówi w swoim widzeniu, że gdy został uniesiony do "trzeciego nieba", znalazł się w raju (por. 2 Kor 12, 1-4), a według Łukasza Ewangelisty Jezus konając na krzyżu powiedział do łotra, że po śmierci, "jeszcze dziś", znajdą się w raju (por. Łk 23, 43).
Według żydowskiej tradycji Bóg albo przywróci kiedyś ogród w Edenie, albo nastąpi jego nowe stworzenie. Księga Apokalipsy stoi na drugim stanowisku: Stare stworzenie zostanie zastąpione Nowym Niebem i Nową Ziemią (wyrażenie "niebo i ziemia" oznaczało cały wszechświat) i rajem jeszcze piękniejszym niż pierwotne stworzenie (Ap 21,1-Potem widziałem niebo nowe i ziemię nową. Bo pierwsze niebo i pierwsza ziemia już przeminęły. Także morza już nie ma.).
Ogród w Edenie funkcjonował jako paradygmat niezakłóconej więzi między Bogiem a ludźmi oraz między ludźmi a przyrodą, zerwanej po nieposłuszeństwie pierwszych ludzi.
----
'Eden' to również tytuł powieści Stanisława Lema